Erasmus en het Israëlisch-Palestijnse conflict

Sinds de Hamas-aanval op Israël op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende Israëlische luchtaanvallen op Gaza is het onrustig op de Erasmus Universiteit. Studenten en medewerkers protesteren, er zijn teach-ins, open brieven en er was een tentenkamp op het Erasmus Plaza.

Lees over alles wat er aan de EUR is gebeurd met betrekking tot het Israëlisch-Palestijnse conflict in deze special.

Een week na de aanval door Hamas op Israël, werden 18 van de 20 EUR-studenten die op uitwisseling waren in Israël gerepatrieerd naar Nederland.

Met de toenemende verdeeldheid als gevolg van het conflict, besloot een eerstejaarsstudent een studentenvereniging op te richten voor Joodse EUR-studenten.

In een open brief riep de ‘EUR4Palestine’-coalitie de Erasmus Universiteit op om het geweld van Israël tegen Palestijnen te veroordelen en alle banden met Israël en Israëlische instellingen te verbreken. Het College van Bestuur ging niet direct in op de eisen van de coalitie.

Een teach-in ter ondersteuning van Palestina vond plaats in het Sandersgebouw, waar verschillende sprekers de situatie op dat moment in Palestina bespraken. Het evenement werd georganiseerd door EUR4Palestine.

Na de reactie van Israël op de aanval van Hamas ondertekenden meer dan 1.100 leden van de UvA-gemeenschap een open brief waarin zij de universiteit opriepen om een duidelijk standpunt in te nemen en zich uit te spreken tegen het geweld van Israël. Het College van Bestuur van de UvA koos er echter voor om neutraal te blijven. De briefschrijvers betoogden dat deze neutrale houding ‘medeplichtigheid aan de uitroeiing van Palestijnen’ liet zien.

Terwijl het conflict verder escaleerde, kwamen studenten en medewerkers bijeen in de Living Room om te praten over de gebeurtenissen die op dat moment in Israël en Palestina plaatsvonden. De bijeenkomst was georganiseerd om steun te bieden aan degenen die emotioneel en persoonlijk door de situatie werden geraakt.

Voor de tweede keer binnen een maand hebben onbekende personen leuzen gespoten op Starbucks Woudestein als reactie op de vermeende rol van de koffieketen in het conflict tussen Israël en Hamas.

In de nasleep van de mogelijke formele beschuldiging van Israël van genocide, vroeg de Universiteitsraad het College van Bestuur om de banden met Israëlische universiteiten te onderzoeken.

Ongeveer vijftig medewerkers en studenten herdachten hun Palestijnse collega’s die waren overleden als gevolg van Israëlisch militair geweld in Gaza in de voorafgaande maanden.

Tegen het einde van april breidden de Gaza-protesten zich uit van universiteiten in de Verenigde Staten naar hogeronderwijsinstellingen in Nederland.

Het College van Bestuur stuurde op maandag een verklaring naar studenten en medewerkers, waarin drie plannen met betrekking tot Gaza werden aangekondigd: het organiseren van dialoogsessies, het herzien van partnerschappen en het ondersteunen van de wederopbouw van universiteiten in Gaza.

Als reactie op het aanbod van het College van Bestuur om dialoogsessies te organiseren, zijn drie EUR-studenten van mening dat ‘het College van Bestuur degenen die niet aan zo’n dialoog willen deelnemen, effectief demoniseert’.

Een week na het eerste pro-Palestijnse protest buiten het Centraal Station verzamelden verschillende tientallen studenten zich met tenten, een EHBO-post en eten en drinken op het plein voor het foodcourt. De eisen aan het College van Bestuur (CvB) blijven hetzelfde: alle contacten en samenwerkingen met Israëlische instellingen transparant maken en deze banden verbreken.

De protesterende studenten en medewerkers die hun tenten op het plein hadden opgezet, mochten daar blijven overnachten, zolang ze ‘vredig’ waren. De universiteit zag ‘geen reden om in te grijpen’.

Ongeveer twintig demonstranten verbleven ’s nachts op de campus in tenten buiten de food plaza. De nacht verliep ‘tamelijk ontspannen’, en de protesterende studenten waren niet van plan te vertrekken totdat hun eisen door het College van Bestuur waren ingewilligd.

De derde dag van het tentenkamp begon rustig. Een man met een Israëlische vlag kwam naar de demonstratie en werd de avond ervoor door de demonstranten van de campus verjaagd. Het universiteitsbestuur veroordeelde de achtervolging krachtig: “Er is geen plaats voor antisemitische of islamofobe uitingen op de campus.”

Meerdere universiteiten stellen een commissie in om de banden met Israël te onderzoeken. Wat doet die? En wie zitten erin? “De commissie moet zelf geen strijdtoneel worden”, zegt ISS-rector Ruard Ganzevoort, beoogd voorzitter van de commissie van de Erasmus Universiteit.

“Sowieso zullen wij nooit banden met een heel land verbreken”, schrijven de rectoren van de Nederlandse universiteiten in dagblad Trouw. In het opiniestuk leggen ze uit waarom ze niet zomaar de banden met Israëlische instituties willen verbreken.

De camerapalen verschenen op 16 mei, toen een pro-Palestijns protest op de agenda stond en alle campusgebouwen om die reden op slot waren. Dit gebeurde omdat de bestaande campusbewaking volgens het CvB tekortschoot: de camera’s registreerden bijvoorbeeld niet wie graffiti op de buitenmuur van de Starbucks had gespoten, zei collegevoorzitter Ed Brinksma.

Een motie van wantrouwen tegen een raadslid, twee leden die boos de vergadering verlaten en enkele verwensingen die werden geuit. De raadsvergadering van dinsdag 21 mei liep uit de hand tijdens het laatste agendapunt. De aanleiding was een per ongeluk gepubliceerde brief over de pro-Palestijnse protesten van de week daarvoor. EM sprak met de betrokken raadsleden.

De universiteit schat dat het verwijderen van de gespoten leuzen op de campus meer dan 100.000 euro zal kosten. Het kapotte LED-scherm op Erasmus Plaza brengt een extra kostenpost van minstens 25.000 euro met zich mee. Het College van Bestuur dient aangifte in.

Reinigers waren bezig met het verwijderen van graffiti van het tentenkamp op de campus Woudestein. Demonstranten mochten niet langer nieuwe leuzen op de muren of straten spuiten. De universiteit kondigde aan elke demonstrant die deze nieuwe regel negeert onmiddellijk bij de politie melden. De universiteit overwoog om twee eerdere incidenten te rapporteren.

De universiteit heeft de demonstranten van het pro-Palestinaprotest op de campus verzocht uiterlijk aanstaande zondag hun tenten te verplaatsen naar park Noord, aan de rand van campus Woudestein. Donderdag staat het Heartbeat Festival gepland op de Erasmus Plaza waar nu nog het kampement staat.

Meer dan 150 studenten en medewerkers waren aanwezig in het theater van het Paviljoen voor een dialoog over de oorlog in Gaza. Het publiek uitte zijn onvrede over de reactie van het College van Bestuur op de oorlog. Het College van Bestuur bleef bij zijn standpunt: het zal de resultaten van de Adviescommissie Gevoelige Samenwerkingen afwachten voordat verdere stappen worden genomen.

Ruard Ganzevoort is de voorzitter van de nieuw opgerichte Adviescommissie Gevoelige Samenwerkingen. Als eerste agendapunt zal de commissie de banden van de universiteit met Israëlische en Palestijnse instellingen beoordelen en het College van Bestuur hierover adviseren. Maar hoe werkt deze commissie precies en hoe zal de commissie deze banden beoordelen?

Ongeveer vijftig mensen komen samen bij een door Rotterdam Student Encampment georganiseerde wake om de gedode journalisten in Gaza en Libanon te herdenken.

Op drie verschillende plekken komen medewerkers en studenten samen om omgekomen collega’s in Gaza en Libanon te herdenken.

Aan het begin van het nieuwe collegejaar kondigde het College van Bestuur dat nieuwe samenwerkingsverbanden met Israëlische of Palestijnse instellingen eerst voorgelegd moeten worden aan de nieuwe Adviescommissie. Bestaande banden mogen worden voortgezet, maar moeten ook zo spoedig mogelijk worden getoetst aan de kernwaarden van de Erasmus Universiteit.

In een nieuw advies adviseert de Adviescommissie Gevoelige Samenwerkingsverbanden (ACSC) dat er vooralsnog geen nieuwe samenwerkingen worden opgestart met Israëlische en Palestijnse universiteiten, en dat bestaande en toekomstige samenwerkingsverbanden onderworpen worden aan een zorgvuldige toets op basis van nog uit te werken ethische richtlijnen. Volgens een groep medewerkers die de aanval van Israël op Gaza op de voet volgt, is het bevriezen van de banden met Palestijnse instellingen onterecht.

Gesprekken tussen demonstranten en bestuurders, zoals bij de Universiteit Utrecht, lopen vaak vast omdat activisten zich niet gehoord voelen en bestuurders zich vasthouden aan hun regels. Hoewel dialoog polarisatie kan verminderen, blijven de protesten voortduren totdat beide partijen de kosten van verdere escalatie hoger vinden dan het voeren van een gesprek.

De Hebrew University heeft kritiek geuit op het Nederlandse onderzoeksinstituut NIAS vanwege zijn besluit om de samenwerking met Israël te beëindigen. “Discriminatie”, aldus de rector van de Hebrew University.

VN-rapporteur Francesca Albanese geeft een lezing in het Van der Gootgebouw en waarschuwt het publiek voor de ‘uitroeiing’ van de Palestijnen.

Demonstranten van OccupyEUR verzamelden zich in mei op het Erasmus Plaza voor protesten tegen de oorlog in Gaza, banden met de fossiele industrie en studieschulden.

Een deel van de demonstranten bracht de nacht door op de campus, zonder grote incidenten. Wel liet de beveiliging een banner met ‘Death to Israel’ verwijderen.

De Adviescommissie voor Gevoelige Samenwerkingen heeft haar advies uitgebracht over drie Israëlische universiteiten. De commissie adviseert dat de Erasmus Universiteit geen nieuwe partnerschappen of uitwisselingsprogramma’s aangaat en bestaande samenwerkingsverbanden ‘tot een minimum beperkt’.

Het College van Bestuur neemt het advies van de commissie over en bevriest de samenwerkingen met drie Israëlische universiteiten per direct.

Volgens Muslim Rights Watch Netherlands heeft een professor van de Erasmus School of Law in tientallen berichten op platform X ‘racistische en pro-zionistische standpunten’ over Gaza en Palestijnen geuit. De belangenorganisatie heeft een ‘Erasmus University hotline’ opgezet en dreigt met protestacties op de campus.

Steeds meer onderzoekers noemen het geweld van Israël in Gaza ‘genocidaal’, stelt wetenschapsgenootschap KNAW. Het land zou daarom niet langer moeten deelnemen aan het Europese onderzoeksprogramma Horizon.

Een tijdje geleden had de EUR een eigen tentenkamp voor Palestina. Dat had effect. De EUR bevroor de samenwerking met drie Israëlische universiteiten omdat het risico te groot zou zijn om betrokken te raken bij mensenrechtenschendingen. Maar daarmee heeft het CvB de dialoog over Israël eigenlijk de nek omgedraaid, betoogt columnist Chris Aalberts.

Op de eerste maandag van oktober leggen medewerkers en studenten om 12 uur hun werk neer om aandacht te vragen voor de situatie in Gaza.

Een conflict over publieke uitspraken van twee hoogleraren van de ESL over Gaza leidt tot het beëindigen van een promotietraject bij die faculteit.

Na het kwijtraken van zijn promotieplek bij de ESL, eist de promovendus in een kort geding een nieuwe promotor en zijn positie bij de rechtenfaculteit terug.

Het kort geding van promovendus Ahmed Maged wordt afgewezen, omdat er volgens de rechtbank Rotterdam ‘onvoldoende spoedeisend belang’ is om nu al een beslissing te nemen.