Powerhouses zijn als schoudervulling

De toekomstplannen van de universiteit doen denken aan de jaren tachtig, aldus hoogleraar Filosofie Ronald van Raak.

Wie rustig over de stille campus loopt zal er misschien niet direct aan denken, maar er komen grote dreigingen op ons af. Tenminste, als we het College van Bestuur van de universiteit mogen geloven. Minder geld en minder studenten. Geld dat er wel is gaat steeds meer naar defensie en technologie – en dat hebben wij niet. Demografisch neemt het aantal jongeren af.

Gelukkig zijn wij de universiteit van de opgestroopte mouwen en wachten we niet af op wat gaat komen, maar nemen we het heft in eigen handen. Als antwoord op de uitdagingen van de toekomst wordt een grote reorganisatie aangekondigd – en snel: faculteiten worden samengevoegd tot ‘powerhouses’. Voor het proces is ook al een duur consultancybureau ingehuurd.

Het is goed dat de universiteit een analyse maakt voor de lange termijn en die ook nader heeft toegelicht in Erasmus Magazine. In de toekomst zullen investeringen mogelijk meer gaan naar ‘Science, Technology, Engineering and Math’ (STEM) en wat kan dit betekenen voor een ‘engaged university’ zoals wij? Een goede vraag, die ook raakt aan de herkenbaarheid van de EUR. 

Ik ben onderdeel van ESPhil, een kleine faculteit, waarin veel taken op de schouders komen van weinig mensen. Maar ook een die door deze omvang wel flexibel is en heel herkenbaar: dit is de faculteit voor de filosofie. Straks zouden we een deel worden van een powerhouse met ESSB en ESHCC. Ik weet zeker dat zo’n ESSBHCCPhil veel minder herkenbaar zal zijn.

Wat me tegenstaat is dat dit plan zo voorspelbaar is en weinig creatief. Schaalvergroting, als oplossing voor alle problemen. Begeleid door een duur consultancybureau – alsof de universiteit zelf geen bestuurskundigen heeft. Groter met de belofte dat het efficiënter en goedkoper zal worden, terwijl we weten dat dit leidt tot meer bureaucratie en meer vergaderen.

Ik was blij met de bijdrage van mede-columnist Chris Aalberts, die mooi verwoordde hoe dit consultancydenken niet leidt tot energie en enthousiasme bij medewerkers. Ook las ik met veel interesse het schrikbarende toekomstbeeld door de hoogleraar marketing en management Gerrit van Bruggen, die voorspelde hoe in 2035 de reorganisatie weer moet worden teruggedraaid.

Ik wil niet de positie overnemen van onze bekroonde columnist en erkend modedeskundige Giselle Timmers, maar ik moest na het lezen over die powerhouses denken aan eind jaren tachtig, toen ik ging studeren. Een tijd dat hippe studentes rondliepen met enorme schoudervullingen. Iets wat destijds erg in de mode was, maar vandaag de dag doet denken aan een modeparodie.

De powerhouse lijkt me de schoudervulling van de universiteit. Een denken over schaalvergroting dat modieus was in de jaren tachtig, maar dat met de blik van nu vooral opgeblazen blijkt. Waarom geen schaalverkleining? Naast filosofie bijvoorbeeld een faculteit bestuurskunde, en psychologie, en geschiedenis? Dat lijkt me minder loze vulling en veel beter herkenbaar.

Ronald van Raak is sinds kort lid van de universiteitsraad.