Academisch activisme is een hobby van wetenschappers die politiek niet begrijpen 

Reacties

11 reacties

1. Bob Lagaaij op 10 juni 2026 om 20:36

   Bevrijdend deze bijdrage van Chris Aalberts. En nu is het aan betrokken wetenschappers (ze trekken als een vlucht regenwulpen door de media, soms raak, vaak ook doodvermoeiend) om de scheidslijn tussen
   welgemeend en bruikbaar advies en politiek activisme in het oog te houden. En te respecteren.
   Dat zal – voorspel ik – zelden lukken.

   1. Natasha Gerson op 10 juni 2026 om 20:43

      Kortom wetenschappelijk activisme maakt de politiek niet wetenschappelijker maar vooral de wetenschap politieker. En dat moet je niet willen

2. Renate Schelwald op 11 juni 2026 om 14:20

   Op wel onderzoek berust deze column van deze zogenaamde wetenschapper? Exact, op zijn mening. Genoeg literatuur en geschiedenis die het belang en nut aantoont van wetenschappers die zich onvermoeid inzetten voor mensenrechten, wat dat is uiteindelijk waar Chris Aalberts blijkbaar iets op tegen heeft.

3. Maarten op 11 juni 2026 om 16:14

   Jammer deze collumn. Het getuigt voor mij van een slecht begrip van hoe wetenschap en politiek met elkaar verbonden zijn. Wetenschappers die zich uitspreken gaat niet over politisering van de wetenschap, het gaat mis bij een deel van de politici die in plaats van de politieke afweging inhoudelijk maken op basis van argumenten vanuit de wetenschap in het verweer komen door ‘de wetenschap’ (die niet bestaat) te positioneren als iets dat daar los van staat. Wetenschap gaat ook over wat je op basis van wetenschappelijk onderzoek wel/niet moet doen – het handelingsrepertoire ook dat van politici is onderwerp van onderzoek. En bovendien suggereert u hiermee dat wetenschap geheel onafhankelijk van welke aannames en paradigma’s feiten op tafel kan leggen. Dat is niet hoe wetenschap werkt. Het verwijt dat wetenschappers zich bemoeien met politiek getuigt eerder van een onbegrip van wetenschap is en hoe het werkt dat die wetenschappers beschuldigen van een onbegrip van de politiek. Jammer dat we als samenleving verleerd zijn de constructie van wetenschappelijke kennis op waarde te schatten. Los daarvan heb je als mens, professional en zelfs als wetenschapper een iegen moreel kompas die niet volledig begrenst kan worden door de functie die je uitoefent. Ik zou je daarom willen uitnodigen het nog een keer te proberen en een genuanceerder verhaal te schrijven – ik weet het dat doet het slecht in een column – over hoe je kan kijken naar de samenhang tussen wetenschap en politiek. Als je wil sparren hierover, laat het weten

4. Julian op 12 juni 2026 om 13:06

   “Als de feiten overtuigend genoeg zijn, zal het publiek ongetwijfeld de juiste conclusies trekken.” Lijkt me interessant als Chris over deze stelling in debat gaat met, ik noem maar iets, klimaatwetenschappers.

5. Camiel Box op 16 juni 2026 om 13:08

   Bijzonder standpunt van een columnist, bij uitstek het artikel waar meningen worden verkondigd, en dan ook nog eens geen enkel wetenschappelijk feit benoemen… Daarnaast heeft Chris een eigen website met tal van blogs met politiek commentaar. Je zou hem bijna activistisch noemen wat betreft zijn standpunten over hoe wetenschap/politiek bedreven/bekeken zou moeten worden.

   Dan nog zijn standpunten:
   – wetenschappers zouden niet moeten proberen beleid te beinvloeden… – Als het enige doel van wetenschap is om wetenschappelijke kennis te vergaren maar het vervolgens niet uitmaakt wat en of er iets met die kennis wordt gedaan dan zijn we als wetenschappers wel heel laf en onambitieus.
   – feiten zullen vanzelf beleid beinvloeden… – Als politiek columnist is dit wel het meest bizarre standpunt want als zodanig zou je toch wel op de hoogte moeten zijn van het huidige beleid, de plannen van politieke partijen en continue stroom aan onwaarheden die worden geuit door politici, óf je niet op de hoogte van de feiten. Beste voorbeeld, wat Chris zelf ook graag aanhaalt, is het klimaatbeleid. Blijkbaar moet hij zelf nog even de wetenschap erop naslaan want dan weet hij dat zijn frame van “wetenschappelijke twijfel negeren” hier zeker niet van toepassing is. Hij heeft zelf hier de wetenschappelijke consensus blijkbaar niet meegekregen.
   – “Het staat iedereen natuurlijk vrij zijn mening te geven via kranten, blogs en X om zo het grote publiek van van alles en nog wat te overtuigen. Maar overtuig mensen van de feiten en laat ze vervolgens zelf besluiten wat hun politieke visie is.” – Blijkbaar heeft Chris nog nooit een wetenschappelijke activist aan het woord gehoord, want meestal zijn dat juist de activisten die de feiten brengen naar de demonstratie of het publieke debat daaromheen. Wat is daarnaast het verschil tussen je mening geven via kranten, blogs en X (zoals je zelf veelvuldig doet) en de straat op gaan om je mening te verkondigen? Zijn beide niet bedoeld om anderen te overtuigen van je mening? Eens met het feit dat je meningen, als wetenschapper, zo veel mogelijk op feiten moet baseren, maar het medium van delen van die feiten lijkt me niet heel relevant.

6. Tjerk Oosterkamp op 16 juni 2026 om 13:20

   Tijdens de A12 blokkade bij Utrecht deden inderdaad drie hoogleraren natuurkunde mee. Dit doen we niet om het aanzien van de wetenschap te schaden, maar omdat we de natuurwetten niet kunnen veranderen. Neem gerust contact op als je van gedachten wilt wisselen over wat een wetenschapper zou moeten doen, wanneer de conventionele taakverdeling van wetenschap, media en politiek catastrophale gevolgen niet weet af te wenden. Of dat nou gaat over klimaat, uitholling van de rechtsstaat, genocide of de macht van miljardairs om die drie dingen aan te jagen.

7. Walter Wittkamp op 16 juni 2026 om 16:46

   In zijn column stelt Chris Aalberts dat activistische wetenschappers “niet snappen hoe politiek werkt”. De ironie is dat Aalberts zélf niet lijkt te snappen hoe de moderne politieke psychologie en informatiesamenleving werken. Zijn advies aan wetenschappers (deel de feiten en laat het publiek zelf de juiste conclusies trekken) is pijnlijk naïef. Het negeert decennia aan sociologisch en politicologisch onderzoek.

   Als de politiek moedwillig de realiteit ontkent, is academische terughoudendheid geen objectiviteit, maar plichtsverzuim. En wel om drie redenen:

   1. Het ‘Informatiedeficiëntie-model’ is allang failliet
   Aalberts gelooft in het achterhaalde information deficit model: het idee dat mensen irrationele beslissingen nemen puur omdat ze de feiten nog niet kennen. Zodra de wetenschapper de feiten brengt, trekt de burger de ‘juiste conclusie’.
   Politicologen zoals Brendan Nyhan (Dartmouth College) hebben echter allang aangetoond dat dit niet werkt. Sterker nog: door het backfire-effect gaan mensen die ideologisch vastgeroest zitten juist nóg harder in de ontkenning als ze alleen met kale feiten worden geconfronteerd. Feiten overtuigen pas als er een moreel en politiek verhaal omheen wordt verteld. Als wetenschappers dat weigeren te doen, laten ze de interpretatie van die feiten over aan spindoctors en populisten.

   2. Agnotologie: De industrie van de gefabriceerde twijfel
   Aalberts schrijft dat we “wetenschappelijke twijfel” niet mogen negeren. Maar in de praktijk wordt die academische nuance door politici misbruikt om niks te hoeven doen. Wetenschapshistorici Naomi Oreskes en Erik Conway (Harvard) tonen in Merchants of Doubt aan hoe de politiek en het grootkapitaal bewust een ’twijfelindustrie’ (agnotologie) hebben opgezet rondom klimaat en volksgezondheid.
   Als een wetenschapper zegt: “De zeespiegel stijgt met 99% zekerheid tussen de 50 en 100 centimeter”, maakt de politiek daarvan: “Zie je wel, de wetenschap twijfelt, dus we hoeven de dijken nog niet te verhogen.” In zo’n toxisch debat móét de wetenschapper wel activistisch worden om te zeggen: “Nee, dit is wat de feiten betekenen voor onze veiligheid.”

   3. De morele plicht van de ‘Eerlijke Makelaar’ (Roger Pielke Jr.)
   In de wetenschapsfilosofie onderscheidt Roger Pielke Jr. vier rollen voor wetenschappers. Aalberts wil dat wetenschappers de ‘Science Arbiter’ zijn: de stille expert die alleen antwoord geeft als de politiek een vraag stelt. Maar als de politiek weigert de juiste vragen te stellen, of de antwoorden negeert omdat ze niet uitkomen voor de achterban, verschuift de rol naar de ‘Honest Broker’.
   Wanneer de rechtsstaat of het voortbestaan van de leefomgeving in het geding is, dwingt de academische integriteit de wetenschapper om de noodklok te luiden. Dat is geen ‘hobby van mensen met een goed salaris’, zoals Aalberts het populistisch frameert, maar pure noodzaak.

   Conclusie
   Aalberts wil dat de wetenschap “minder verwijten krijgt links te zijn”. Hij ruilt de overleving van onze democratie en leefomgeving in voor de goede lieve vrede aan de talkshowtafels. Maar als politici de feiten reduceren tot ‘ook maar een mening’ om hun achterban te behagen, is de wetenschapper die zich in een witte jas aan de snelweg ketent zeker geen idioot, maar een held. Het is de ultieme whistleblower die de democratie herinnert aan de harde realiteit.

8. Pytrik Schafraad (oud-docent IBCoM) op 17 juni 2026 om 12:21

   Oud-collega Chris Aalberts maakt in zijn column over activistische wetenschappers een aantal denkfouten waar ik u toch graag even op wil wijzen. Het begint al met zijn kolderieke assumptie dat wetenschappers politiek niet zouden begrijpen, omdat zij zich beklagen dat er onvoldoende naar hen wordt geluisterd. Zou het misschien kunnen zijn dat wetenschappers prima snappen dat politiek een belangenafweging is, maar daarbij er soms voor kiezen om hun op wetenschap gebaseerde standpunt (als we klimaatwetenschap even als voorbeeld nemen), juist daarom extra onder de aandacht willen brengen? Uit onderzoek (Van Eck & Van der Meer, 2025) blijkt juist dat, als ze hun persoonlijke zorgen om het klimaat koppelen aan hun wetenschappelijke kennis, ze prima hun mening kunnen uiten zonder dat hun geloofwaardigheid als wetenschapper of expert er onder zal leiden.

   Dat de lachspieren van ‘de meeste mensen’ moeten lijden onder de deelname van wetenschappers aan Extinction Rebellion actie is nog zo’n loze assumptie. Het is een platter ridiculisering, maar geen op enig argument of feit gebaseerde stelling.

   Er is uiteraard veel voor te zeggen om de wetenschap te beschermen tegen politieke invloed, maar als wetenschappers de politiek proberen te beïnvloeden politiseert de wetenschap daarmee nog niet. Die wetenschap blijft immers ongewijzigd. De wetenschappers veranderen er ook niet door.

   Deze vlieger gaat dus niet op. Sterker nog, door je als wetenschapper uit te spreken voorkom je dat wetenschappelijk onderzoek gekaapt wordt voor onheuse doelen.
   Aalbers probeert een grens te stellen en neemt daar bij een nogal conservatieve en beperkte positie in over wetenschapscommunicatie: ‘deel alleen de feiten’. Maar impliciet ergert hij zich vooral aan mensen in witte jassen die samen met musici en andere klimaatactivisten een halfuurtje op zaterdagmiddag de A12 bezet hielden. Moeten die musici ook terug hun Concertgebouw in? Mogen wetenschappers wel opiniepagina’s vullen? De grens die Aalberts probeert te trekken is eerder een kwestie van smaak, dan van wetenschap of zorg om wetenschappelijke integriteit.

   Als wetenschappers zich baseren op wetenschappelijke kennis en hun eigen expertise, wanneer ze zich begeven in het publiek debat, vindt er hooguit een stukje verwetenschappelijking van dat debat plaats, i.p.v. politisering van de wetenschap. En als communicatiewetenschapper moet Aalberts toch ook bekend zijn met het idee dat alleen informatie delen niet genoeg is om mensen te overtuigen. Wetenschappelijk kennis verbinden aan ervaringen, expressies en verhalen die mensen ‘raken’ zijn veel effectiever. Het zou dus zomaar kunnen dat de natuurkundigen bij de XR-protesten meer mensen raken, dan dat er om moeten lachen.

   Edit 19/6: Alinea toegevoegd

9. Chris Aalberts op 23 juni 2026 om 18:18

   Na al die reacties – ook via andere kanalen dan deze website – moest ik denken aan een demonstratie waar ik vorige week was.

   In Didam zoekt men een locatie voor 250 asielzoekers en daar zijn heel wat bewoners mordicus tegen. Een prachtige kans voor Geert Wilders om het dorp met een bezoek te vereren. Hij kreeg een paar honderd mensen op de been. Zij maken zich zorgen over de veiligheid. Volgens de PVV-leider hebben ze gelijk. Het is niet moeilijk te zien dat zo’n meute is opgehitst: natuurlijk zijn er incidenten, maar het is beslist niet waar dat wijken totaal onleefbaar worden door de komst van een asielzoekerscentrum.

   Een mooie taak voor de wetenschap om dat aan de mensen uit te leggen. We hebben echter overduidelijk een probleem: feiten spelen in het publieke debat steeds minder een rol. Heel wat mensen denken dat wetenschap niet neutraal is of ronduit ideologisch. Mocht u denken dat dat wel meevalt, kunt u de proef op de som nemen en met een migratiewetenschapper naar Didam reizen om de PVV-fans een genuanceerd beeld te geven van de effecten van zo’n centrum. Ik denk dat u zich de moeite wel kunt besparen.

   Lastige kwestie: we zitten met slecht of verkeerd geïnformeerde mensen en de wetenschap heeft kennis die de gemoederen zou kunnen bedaren, maar die dat niet doet: velen slaan alles vrijwel direct in de wind. Het goede nieuws is dat hoogopgeleide ambtenaren en heel wat politici meestal wel luisteren. In Didam willen de meeste gemeenteraadsleden meewerken aan de opvang, behalve de PVV en die luistert sowieso nooit. Mooi dat velen in de gemeentehuis zich terdege informeren, nu het brede publiek nog.

   Welke rol zou de wetenschap kunnen pakken? Je loopt als wetenschapper sowieso de kans dat mensen je onderzoek – naar welk onderwerp dan ook – opvatten als een mening. Daar kun je lang niet altijd wat aan doen. Maar soms kun je dat wel: niet de kat op het spek binden. Bij een openlijke lobby als wetenschapper voor een bepaalde politieke agenda – hoe nobel die ook mag zijn – moet je je misschien eens achter je oren krabben hoe zo’n actie op buitenstaanders overkomt.

10. Leo op 24 juni 2026 om 02:04

    Inmiddels gaat 35% van de schoolverlaters naar een universiteit en volgt 4 jaar wat colleges. het gevolg van deze downgrade van de academische wereld is meer narcistische betweters, meestal linksig zoals Rutger Bregman die het allemaal beter weet en daar zijn verdienmodel van maakt. De universiteiten ondergraven hun bestaansrecht met kwantiteit ipv kwaliteit en het wetenschap is juist niet politiek. De huidige onvolwassen onwijze emotionele uitingen van medewerkers van universiteiten zijn het zoveelste teken van een aftakelende beschaving. Klimaatangst aanwakkeren is machtwellust (Nietszche). Wanneer gaat het onderwijs wat doen aan sociaal emotionele ontwikkeling en zelfinzicht van de onderwezenen (slaven).