Benieuwd of Geert Wilders bij de EUR zou mogen spreken

Universiteiten moeten gesprekken met uiterst rechts faciliteren, ook bij dreiging van onrust en andere ellende, vindt Chris Aalberts. Dat is uiteindelijk ook goed voor het neutrale imago van de universiteit.

Politisering van de wetenschap is een probleem, dat spreekt voor zich. De wetenschap moet neutraal zijn, feiten onderzoeken en geen meningen of ideologie verspreiden, behalve natuurlijk het idee dat kennis de mensheid vooruithelpt. Het is zo simpel, maar soms begin je toch te twijfelen. Zo is daar de vraag of sprekers uit alle politieke richtingen welkom zijn. Bij de collega’s van de UvA in ieder geval niet. Zo zou Tom van Grieken, de partijvoorzitter van Vlaams Belang, worden geïnterviewd, maar die uitnodiging werd ingetrokken.

Waarom dat gebeurde, daar doet de UvA vaag over. Een woordvoerder begon over ‘een brede afweging’ en dat de ‘benodigde impact en inzet’ te groot zou zijn. In ‘de brede afweging’ was de veiligheid ‘één aspect’ geweest. Een betrokkene meldde echter dat veiligheid een belangrijke rol speelde. Geert Wilders schreef meteen met Van Grieken een open brief aan rector magnificus Peter-Paul Verbeek. Er zou sprake zijn van ‘linkse filterbubbels’ en ‘één grote linkse ideologische safe space’. U kent de verwijten wel.

Zou Van Grieken – of Wilders – wel welkom zijn geweest in Rotterdam? Eens zien. Externe sprekers worden vooraf beoordeeld en een aanvraag moet zes weken van tevoren worden ingediend. Er is een uitgebreid formulier. Er wordt gekeken naar veiligheidsrisico’s en of de spreker voldoet aan ‘academische, democratische en Erasmiaanse waarden’. Er volgt een negatief besluit als er een groot risico is voor de openbare veiligheid of als er ‘onevenredig veel beslag’ wordt gelegd ‘op de capaciteit, inzet, tijd en faciliteiten’.

We kunnen wel raden of Geert Wilders een podium zou krijgen. Grote kans op een demonstratie en dat kan al snel een reden zijn voor weigering. Voor het weren van uiterst rechts zijn sowieso meer redenen: over de rechtsstatelijkheid van de standpunten van Wilders hoeven we niet lang te praten, academische titels heeft hij niet, ‘wereldburgerschap’ verwerpt hij en verbinding komt niet in zijn vocabulaire voor. Goh, waarom zien we een deel van het politieke spectrum nooit op de campus?

Mocht u denken dat ik dit soort politici aan de lopende band wil uitnodigen: nee. Over het gedachtengoed van uiterst rechtse stromingen bestaat geen twijfel en dus moet je terughoudend zijn. Dat is ook staande praktijk. Dat heeft wel een prijs: het zou kunnen dat de universiteit een niet erg neutrale indruk maakt en dat deze wel heel ver af komt te staan van… tja, waar heel veel mensen zich – terecht of niet – druk over maken? De vraag is dan: is een incidentele uitnodiging niet beter?

Als je Geert Wilders uitnodigt voor een discussie of speech, krijgt hij sowieso niet de ontvangst die hij van zijn aanhangers zou krijgen. Wat dat betreft kun je hem rustig laten langskomen: we weten allang dat de meerderheid van de zaal het met hem oneens zal zijn, dat er spandoeken hangen bij de ingang en dat er bij de discussie een lawine aan tegenspraak zal komen op alles wat hij te berde heeft gebracht. Zou hij zelf zin hebben in zo’n optreden?

Universiteiten moeten dit soort gesprekken faciliteren, ook bij dreiging van onrust en andere ellende. Wie bepaalt eigenlijk of Wilders hier mag spreken? Actievoerders? De veiligheid zal een flinke zak geld kosten, maar ingewikkeld maatschappelijk debat heeft een prijs. De critici kunnen gerust zijn: er is weinig reden om aan te nemen dat deze evenementen PR voor partijen als de PVV opleveren. Deze uitnodigingen doen vooral het neutrale imago van de universiteit meer dan goed.

Na een of twee optredens gaat het net als bij de journalistieke media: dan slaat Wilders voortaan alle uitnodigingen zelf af.