Bindend studieadvies weer onder vuur

Onderwijsrechters keuren de huidige praktijk rond het bindend studieadvies af, blijkt uit meerdere uitspraken. Het bsa-systeem zou op de schop moeten.

Beeld: Shirley de Jong

Hogescholen en universiteiten moeten het bindend studieadvies (bsa)  op de schop nemen. De onderwijsrechters van het CBHO keuren de huidige praktijk af, blijkt uit enkele opmerkelijke vonnissen.

Vrijwel alle hogescholen en universiteiten stellen strenge eisen aan hun eerstejaars studenten. Die moeten een bepaald aantal studiepunten behalen en anders worden ze weggestuurd van de opleiding. Dat laatste heet een negatief bindend studieadvies.

Uit een serie uitspraken van het College van Beroep voor het Hoger Onderwijs sinds 2014 blijkt dat onderwijsinstellingen zo streng zijn geworden dat ze massaal de wet overtreden.

Eén kans op bsa

Veel opleidingen zeggen na het eerste studiejaar: je hebt genoeg punten behaald en mag verder met de opleiding, maar dan moet je wel in het tweede jaar de rest van je propedeuse afmaken. Dat mag echter niet van de wet.

De opleiding krijgt van de wet maar één kans om een advies te geven. Als een student na het eerste studiejaar te horen krijgt dat hij verder mag, dan kunnen daar geen nadere voorwaarden meer aan worden verbonden.

Opleidingen mogen tussentijds wel waarschuwen (en zijn dat zelfs verplicht), maar ze mogen niet twee keer oordelen. Ze mogen hooguit besluiten om het advies uit te stellen zolang de propedeuse niet is behaald.

Meerdere rechtszaken

In 2014 won een student een rechtszaak van de Hogeschool van Amsterdam en sindsdien hebben de rechters dit punt een paar keer herhaald. Toch gebeurt het nog steeds. De Rijksuniversiteit Groningen doet het bijvoorbeeld, en de Hogeschool van Amsterdam heeft het beleid ook nog altijd niet aangepast.

Om het probleem te omzeilen geven sommige instellingen een ‘aangehouden studieadvies’ (bijvoorbeeld de TU Delft). Ze zeggen eigenlijk: we wijzen je nog niet af, maar dat kunnen we alsnog doen wanneer je niet snel genoeg je propedeuse behaalt.

Maar in 2015 hebben de rechters ook daar een streep doorgehaald in een zaak tegen de Haagse Hogeschool. Een student behaalde vijftig punten van de propedeuse en mocht verder. In het tweede jaar werd hij alsnog weggestuurd omdat hij de overige tien punten niet had behaald. In strijd met de wet, oordeelden de rechters.

Experiment in Leiden van tafel

Dit speelt ook mee in de beslissing van de Universiteit Leiden om een omstreden experiment te staken met het bindend studieadvies voor tweedejaars. De universiteit had een ingewikkelde rechtszaak verloren.

Die ging over een Leidse student die genoeg vakken van de propedeuse behaald had en door mocht naar het tweede jaar. Hij kreeg dus een positief bsa. Maar aan het eind van het tweede jaar had hij de laatste tentamens van zijn propedeuse nog niet behaald en moest hij alsnog vertrekken. Dat was het idee achter het experiment: studenten moeten ook in het tweede jaar het tempo erin houden.

Nee, zeggen de rechters. Je mag iemand wegsturen (of niet) in zijn propedeuse, maar daar krijg je maar één kans voor. Leiden kreeg in het experiment slechts de ruimte om een student weg te sturen die te weinig punten van zijn tweede studiejaar behaalt. Maar je mag die twee studiejaren niet door elkaar gooien. Je mag van de rechter niet positief oordelen over de voortgang in het eerste studiejaar en later alsnog negatief. De student had weliswaar zijn laatste propedeusevakken nog niet behaald, maar daar mag de universiteit niets meer van zeggen.

De Universiteit Leiden heeft hieruit consequenties getrokken. Of andere onderwijsinstellingen volgen, moet nog blijken.

Deel dit artikel

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
  • Hiermee kun je je aanmelden voor de EM nieuwsbrief. Je krijgt elke donderdag een mail met het belangrijkste nieuws van de week. Er is een Nederlandstalige en een Engelstalige editie.

    Vragen over de nieuwsbrief? Lees eerst onze veelgestelde vragen.