Maatschappelijke Raad van Advies wil dat Rotterdammers de straat op gaan als de universiteit onder vuur komt te liggen

Met een Maatschappelijke Raad van Advies hoopt de universiteit haar voelsprieten nog verder de samenleving in te steken. De raad is dit najaar geïnstalleerd en wil ervoor zorgen dat de Rotterdammers zich net zo gaan hechten aan de universiteit als andersom. Marguerite Soeteman-Reijnen, onder meer oud-topvrouw bij Aon, is voorzitter van deze nieuwe club. Vier vragen over het doel van de raad en de blinde vlekken van de universiteit.

Wat is volgens jou de rol van de raad?

“Ik zie de Maatschappelijke Raad van Advies als een hofnar. Vroeger had je aan het hof de nar en die mocht genuanceerd en ongenuanceerd zijn mening uiten. Hij was eigenlijk de enige die tegen de koning écht mocht zeggen wat hij vond.

“Wij zitten ook als een dergelijke spin in het web van de Erasmus Universiteit. We staan naast het College van Bestuur maar buiten de formele governance om onze visie te geven op alles wat de universiteit raakt wat betreft de strategie en engagement met de bredere wereld. Zodat de antenne op de juiste wijze wordt afgestemd.

“Dit is een ander soort Erasmus Universiteit dan waar ik zelf heb gestudeerd dertig jaar geleden, wij hadden niet zoveel keuzes. Tegenwoordig is informatie toegankelijker, talrijker en diverser, waardoor de samenleving complexer is geworden. De wereld is anders en de jeugd, en ik ook trouwens, voelt dat.

“Terwijl we het in Nederland nog steeds fijn hebben, moeten we niet zelfgenoegzaam worden. Het is gemakkelijk om in je eigen bubbel te blijven. Vroeger had je kastelen, dan ging je op de kasteelmuur staan en kon je zien wat er in het dorp eronder gebeurt. Nu gaat erom: hoe haal je die muren omlaag? Je moet tussen de mensen staan om te begrijpen wat er leeft en hoe je daar iets voor kunt doen, en hoe zich dat verhoudt tot jou als universiteit.”

Waar gaat de raad zich mee bezighouden?

“De leden zijn mensen die hun mening durven te kanaliseren en te uiten. We komen zo’n vier keer per jaar bij elkaar, maar als er op dit moment iets zou gebeuren waarvan ik denk: ‘nou nou, hier slaan ze echt de plank mis’, dan zou ik daar niet op wachten en meteen de telefoon pakken om te vragen wat er gebeurt.

“Ik zie het als de taak van de raad om vragen te stellen en door dialoog erachter te komen of de universiteit nog wel het juiste doet, of dat er misschien iets anders moet gebeuren. We hebben afgesproken nog geen concrete reacties te geven, maar ons eerst in te lezen.

“Het College van Bestuur kan zijn dilemma’s bij ons neerleggen, maar wij zullen zelf ook thema’s die wij van belang vinden adresseren. En we kunnen ook met studenten en medewerkers gaan praten.”

Wat zie jij als de blinde vlekken van de universiteit waar de raad ze bij kan helpen?

“Je kan als wetenschapper denken dat je iets heel goeds hebt gedaan, maar als je het aan niemand uitlegt en er wordt niks mee gedaan, gaat het nooit vliegen. Het is zaak om die kennis te ontsluiten. Het was wel mooi wat Mayhar (Zarrinphaker, ook lid van de MRA, red.) zei: ‘Veel mensen zien de EUR nog steeds als een elitaire organisatie.’  Dat was lange tijd een blinde vlek van de universiteit maar met deze raad en deze strategie breken we die ivoren toren af.

“Kijk naar de problemen waar onze samenleving de komende jaren mee te maken krijgt, bijvoorbeeld rond duurzaamheid en de komst van AI. Die moeten opgelost worden en dan gaat dat niet alleen door studenten van Erasmus gebeuren. Gedeeltelijk zeker, maar ook door mensen die praktisch geschoold zijn zoals de mbo’ers. Dus hoe kunnen we er nou voor zorgen dat we daar beter mee samenwerken? Hoe kunnen we de spanningen die leven tussen de universiteit, het mbo en hbo wegnemen? Iedereen heeft een even waardevol aandeel in het oplossen van de existentiële problemen die onze maatschappij kent. Maar in de beeldvorming is dit niet altijd het geval.

“De universiteit past hier ook wel bescheidenheid. Bijvoorbeeld, als je hier de straat open zou maken nu, dan zie je allemaal kabels liggen. Om wat voor elkaar te krijgen bijvoorbeeld bij een storing heb je enerzijds kennis nodig, maar ook mensen die ter plekke wat kunnen doen. Monteurs en loodgieters zijn de potentiële miljonairs van de toekomst. Dus hoe blijf je als universiteit relevant?

“Een ander punt is dat de universiteit zich wel heel erg verbonden voelt met de stad, maar is dat andersom ook zo? Maakt de universiteit voldoende de vertaalslag naar de maatschappij en de stad? Is het voldoende duidelijk en wordt er voldoende verteld wat de universiteit aan het doen is?”

Wanneer is de Maatschappelijke Raad van Advies voor jou succesvol?

“Op een gegeven moment zei iemand: als Feyenoord Rotterdam zou verlaten, dan komt iedereen in actie. Maar als de Erasmus Universiteit nu zou aankondigen dat het verhuist naar Den Haag, wat zou er dan gebeuren?

“Ter vergelijking: als Harvard besluit om de deuren te sluiten en naar Toronto te verhuizen, en dat was een reële optie, zou dat in Boston een waanzinnige impact hebben op de economie van de stad, en ook op de beleving van de mensen. Daar gaan de mensen echt de straat voor op.

“Eigenlijk wil je zo’n commitment en engagement ook in Rotterdam hebben. Dat de Rotterdammers, maar ook Nederlanders – want dit gaat niet alleen over Erasmus – weten dat universiteiten een hele belangrijke broedplaats zijn van nieuwe ideeën en innovatie. Dus als mensen over een paar jaar beter weten waar de universiteit voor staat, dan zijn wij ook succesvol geweest.”