Al vier jaar geen voltallig bestuur: steeds minder animo voor bestuurs- en commissiewerk in Rotterdam

Studentenverenigingen hebben moeite om genoeg bestuurs- en commissieleden te vinden. Het probleem speelt overal: van studie- tot sportverenigingen. Dit leidt tot incomplete besturen, een hogere werkdruk en meer kosten om de verenigingen draaiende te houden, zo blijkt uit onderzoek van EM.

Studentenverenigingen vormen een belangrijk onderdeel van het studentenleven. Ze organiseren sociale evenementen, helpen studenten met hun eerste stappen op de arbeidsmarkt of ondersteunen met educatieve activiteiten. “Zonder verenigingen zou er veel minder verbinding tussen studenten zijn”, zegt Vigo Wijers, oud-voorzitter van studievereniging STAR. “Door de studievereniging voel ik me hier echt thuis”, voegt secretaris Anna Biesiedina van Erasmus Student Network (ESN) eraan toe.

Door de afnemende belangstelling voor bestuursfuncties, dreigen verenigingen te verdwijnen. Daarvoor waarschuwden landelijke studentenorganisaties in een brandbrief aan Eppo Bruins, toenmalige minister van Onderwijs. Dezelfde zorg houdt de bestuurders van Rotterdamse studieverenigingen bezig. Ze trokken in juni aan de bel over de afnemende interesse van studenten om bestuursfuncties te vervullen. In een brief aan het College van Bestuur schreven ze dat de situatie nijpender is dan ooit. Om deze trend te keren pleitten raadsleden van de partij OUR Erasmus in de Universiteitsraad voor het toekennen van studiepunten aan studenten die een bestuursjaar vervullen.

Wijers schreef mee aan de brief aan het College van Bestuur en maakte de problemen van dichtbij mee. “Je bent een heel jaar bezig om opvolgers te rekruteren. Al vroeg in het jaar begin je gesprekken met leden om te peilen wie wel of niet geïnteresseerd is”, vertelt hij. Waar normaal gesproken negen bestuursleden nodig zijn, wist hij dit jaar slechts acht kandidaten te vinden. “Die moeten straks het werk van negen onder elkaar verdelen”, zucht hij.

Terughoudend

Voor dit onderzoek had EM contact met een derde van alle verenigingen van de universiteit. Een aantal verenigingen is terughoudend met het delen van informatie over hun situatie, uit angst dat de bestuurs- en commissiefuncties volgend collegejaar nog minder sollicitaties trekken. De anderen staan juist open om erover te praten uit hoop op structurele oplossing.

Dertig van de 33 bestuurders die EM sprak merken dat de interesse in bestuurs- en commissiewerk afneemt. Ook bij ESN duurde het dit jaar even voor alle bestuursfuncties waren vervuld. Uiteindelijk is voor een van de posities iemand gevraagd die eigenlijk op een andere functie had gesolliciteerd, vertelt secretaris Anna Biesiedina. Op welke functie niemand solliciteerde, wil ze niet zeggen. Bij sportvereniging Erasmus Extreme gebeurde hetzelfde. “Er was maar één kandidaat die solliciteerde voor een specifieke positie, maar die bleek niet helemaal geschikt. Daarom moesten we opnieuw op zoek naar een kandidaat”, schrijft een bestuurslid via de mail.

Geen opvolgers

Acht van de 33 verenigingen uit dit onderzoek draaien dit collegejaar zonder voltallig bestuur. Bij voetbalvereniging Antibarbari is er al vier jaar geen compleet bestuur. Dit jaar vervullen slechts vijf nieuwe bestuursleden de taken van normaal acht bestuursleden. De voetbalbestuurders kunnen niemand vinden voor de functies secretaris en penningmeester, terwijl in de statuten staat dat voorzitter, secretaris en penningmeester verplichte rollen zijn. “De vereniging kan niet draaien zonder het hoofdbestuur, dus oud-bestuursleden hebben zelf de keuze gemaakt om te blijven zitten”, vertelt voorzitter Chiara Klerkx.

Door minder mankracht moet de vereniging meer taken uitbesteden en extra kosten maken, bijvoorbeeld voor de schoonmaak van het pand. “In plaats van dat het bestuur dat regelt, huren we nu een schoonmaker in”, legt secretaris Isabelle Schaap uit.

Een ander voorbeeld is de studievereniging Faector van de Erasmus School of Economics. De vereniging voor econometriestudenten kon een tijdje helemaal geen opvolgers vinden. “Dus het zittende bestuur is tijdens die periode actief gebleven”, vertelt een oud-bestuurslid. Voor komend jaar heeft de vereniging een oplossing gevonden. “We hebben gekozen voor een andere vorm dan een traditioneel bestuur, namelijk een groep van tien enthousiaste leden die parttime gezamenlijk de organisatorische verantwoordelijkheden van het bestuur zal dragen”, legt hij uit. “Hierdoor zal Faector komend jaar gewoon een normaal jaar draaien.”

Ook geen gevulde commissies

Studievereniging Aeclipse, ook van de Erasmus School of Economics, kan tot nu toe een compleet bestuur vervullen, maar heeft wel moeite met het rekruteren van commissieleden. Daardoor moeten ze evenementen organiseren met minder mankracht. “In zulke gevallen springen bestuursleden vaak bij om te helpen met de organisatie”, vertelt voorzitter Liora de Lange via de mail. Ook bij ESN speelt dit. Zo had de vereniging niet genoeg gidsen voor haar eigen introductieweek, die direct na de Eurekaweek plaatsvond. Daarom vroegen actieve leden hun vrienden om bij te springen.

Ook bij squashvereniging Tick in de Nick is er sprake van een terugloop, vertelt secretaris Matthijs Klaassen. De squashers moesten twee commissies samenvoegen omdat er te weinig interesse was. Basketbalvereniging Baros ziet een daling van 15 procent in het aantal sollicitaties voor commissieleden. “Hierdoor wordt het dagelijkse werk van bestuursleden veel zwaarder”, vertelt voorzitter Augustin de Menibus. Er ontstaat volgens hem een vicieuze cirkel: hoe intensiever het werk, hoe minder studenten zich aanmelden, hoe groter het probleem wordt.

Bestuursjaar onaantrekkelijk

Gebrek aan geld en tijd wordt genoemd als de grootste oorzaak van het probleem. Door torenhoge huren, steeds hoger collegegeld, een erg zwakke koopkracht, en maar vier jaar stufi en een studenten-OV dat maar vier tot vijf jaar geldig is, is langer dan nodig over je studie doen niet aantrekkelijk. “Door bijvoorbeeld de dreiging van langstudeerboete van vorig jaar maakt de overheid naar ons gevoel een bestuursjaar onaantrekkelijk”, zegt Schaap van Antibarbari. Biesiedina van ESN bevestigt dat. “Ik ken veel studenten van wie hun ouders alleen maar hun huur betalen. Ze moeten werken om zichzelf te onderhouden. Voor hen is een bestuursjaar onmogelijk.”

Dit beeld ziet ook programmamaker Frederieke Hoitink van de Studium Generale, die nauw contact houdt met culturele verenigingen. “Studenten vinden het lastig om bestuursfuncties te combineren met werken en studeren. Ze krijgen geen ‘vrij’ van hun studie en de bestuursbeurs is zo klein dat ze ernaast moeten werken. De studiedruk neemt toe, dus er is weinig tijd. Sommige studenten kiezen liever voor een betaalde bijbaan dan vrijwillig werk doen binnen een vereniging.”

Veel uren

Een incompleet bestuur leidt tot een hogere werkdruk voor actieve bestuursleden. Het bestuur van voetbalvereniging Antibarbari werkt parttime, maar met alle extra diensten die ze doen, zoals koken voor de leden, zijn de bestuurders toch dagelijks te vinden op de vereniging. Met zo’n werkdruk snapt voorzitter De Menibus van basketbalvereniging Baros dat het niet aantrekkelijk is om bestuursposities te vervullen. “Ik denk dat ik de afgelopen weken zo’n 30 tot 35 uur per week alleen al aan het bestuur heb gewerkt, en dat boven op mijn studie”, vertelt hij.

Toch benadrukken bestuursleden dat een bestuursjaar een waardevolle ervaring is. “Je leert tijdens een bestuursjaar zo veel meer skills dan in de collegebanken”, vertelt Biesiedina van ESN. Schaap van Antibarbari beaamt dit. “Met mijn functie heb ik heel veel contact met grote organisaties, zoals de KNVB. Ik moet bijvoorbeeld gesprekken voeren, contracten tekenen of een sponsordeal maken. Het zijn vaardigheden die je later ook nodig hebt.”

Niet overal problemen

Niet overal verloopt het moeizaam. Bij de grote gezelligheidsverenigingen valt de afname van interesse mee. Laurentius, RSC/RVSV en RSG merken wel een lichte daling in sollicitaties, maar hebben geen problemen met het vervullen van bestuurs- en commissiefuncties. Ook bij Enactus en studievereniging EFR gaat het goed: ze ontvingen het afgelopen studiejaar juist meer sollicitaties dan in voorgaande jaren. Bij B&R Beurs verlopen de sollicitaties eveneens vlot.

Waarom gaat het bij deze verenigingen anders? “Ik denk dat wij laagdrempeliger zijn omdat we meer vrijheid bieden dan de gemiddelde studievereniging”, zegt voorzitter Ewout Schulpen van B&R Beurs. “In tegenstelling tot de meeste verenigingen, die een duidelijk draaiboek hebben voor hun jaarlijkse programma’s, hebben wij carte blanche. Als bestuur kan je dus het jaar naar eigen creativiteit en capaciteit vormgeven.”