‘Publicaties turven kan geen kwaad’

Paradoxaal genoeg heeft prestatiemeting binnen universiteiten weinig invloed op de verdeling van het onderzoeksbudget. Het ‘turven van publicaties’ heeft vooral symbolische waarde: wetenschappers gaan er doelgerichter van werken.

Dat schrijft Mark Pen in zijn dissertatie waarop hij aanstaande vrijdag aan de TU Delft hoopt te promoveren. Hij hield onder andere het Erasmus MC tegen het licht, waar het budget deels wordt verdeeld aan de hand van een prestatiemeetsysteem: hoeveel publicaties hebben de onderzoekers op hun naam, hoe goed zijn de tijdschriften waar ze in terechtkomen, hoeveel contractonderzoek halen ze binnen, enzovoorts.

Beperkte doorwerking

“Toen ik aan het proefschrift begon, dacht ik: we gaan eens tellen welke effecten die systemen eigenlijk hebben”, zegt Mark Pen. “Ik wilde ook de perverse prikkels in kaart brengen. Maar eigenlijk hebben die systemen een zeer beperkte doorwerking. De prestatieprikkels worden aan alle kanten gedempt. Bestuurders voeren het meestal met enige bravoure in, maar de soep wordt niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend.”

Salami-style-publishing

Want iedere academicus snapt namelijk dat perverse prikkels op de loer liggen. Om hun score te verhogen zouden onderzoekers geneigd zijn hun resultaten over verschillende publicaties te spreiden (salami-style-publishing). Of ze werken niet meer mee aan Nederlandstalige handboeken, omdat ze daarmee internationaal geen citaten scoren. Maar daar houden de bestuurders rekening mee.

Scoren

Wel hebben zulke systemen een symbolische waarde. De onderzoekers gaan doelgerichter denken. Dat blijkt vooral als er een nieuwe onderzoeker wordt aangenomen. Scoort deze nieuwe collega wel hoog genoeg?

Aandacht verschuift

“Natuurlijk worden er allerlei robbertjes gevochten over wat je wel en niet moet meten”, aldus Pen. “Zo staan de Nederlandstalige vakpublicaties onder druk. De aandacht is inderdaad verschoven naar internationale peer reviewed journals, maar uiteindelijk blijven onderzoekers toch ook in het Nederlands publiceren.”

Omgekeerd effect bij EMC

Aan de medische faculteit van de Erasmus Universiteit trad zelfs het omgekeerde effect op: sommige van de ‘beste’ vakgroepen kregen uiteindelijk minder geld dan de ‘zwakkere’ groepen. Want die werden op andere manieren schadeloos gesteld. “Er moet natuurlijk nog wel wat te besturen blijven.”

De onderzochte faculteiten zijn de faculteit Technische Natuurwetenschappen van de TU Delft, het Erasmus Medisch Centrum, de faculteit Economische Wetenschappen & Bedrijfskunde aan de Vrije Universiteit en de faculteit Sociale Wetenschappen (eveneens de VU). HOP

Deel dit artikel

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
  • Hiermee kun je je aanmelden voor de EM nieuwsbrief. Je krijgt elke donderdag een mail met het belangrijkste nieuws van de week. Er is een Nederlandstalige en een Engelstalige editie.

    Vragen over de nieuwsbrief? Lees eerst onze veelgestelde vragen.