Spinaziezaadwonden

In een zeldzaam onderonsje komen de verschillen tussen Laila en haar moeder naar de oppervlakte. Toch vinden ze elkaar op een onverwachte manier.

Voor het eerst in drie jaar komt mijn moeder me in haar eentje opzoeken in Rotterdam, wat een zeldzame kans biedt om één-op-één tijd met haar door te brengen. In ons gezin van vijf waren het vaak mijn twee jongere broers die haar tijd opslokten. Deze gelegenheid geeft mij eindelijk de kostbare kans om haar volledige aandacht te krijgen.

Zonder de aanwezigheid van mijn broers komen de verschillen tussen mijn moeder en mij echter duidelijk naar de oppervlakte, als felrode inkt op wit papier.

Het meest schrijnende verschil is onze taal. Ik wil nooit toegeven dat ik minder dan vloeiend ben in mijn moedertaal Bahasa Indonesia, maar nu we met z’n tweeën zijn, kan ik niet om het feit heen dat ik verre van vloeiend ben. Omdat ik meer dan de helft van mijn leven in het buitenland heb gewoond, heeft het Engels het Indonesisch verdrongen als mijn eerste taal en grijp ik nu instinctief naar het Engels om mezelf tegenover mijn ouders uit te drukken. Mijn moeder daarentegen, hoewel ze vloeiend Engels spreekt dankzij haar in het buitenland gehaalde masterdiploma’s, beschouwt het Indonesisch nog steeds als haar moedertaal en doet het tegenovergestelde: zij communiceert met haar kinderen meestal in het Indonesisch.

Als gevolg daarvan zijn onze autoritten een opmerkelijk schouwspel. Zij stelt haar vragen in het Indonesisch en ik antwoord in het Engels. Andersom begin ik in het Engels en reageert zij in het Indonesisch.

Ons verschil in taal was een verborgen prijs van het studeren in het buitenland, iets waar ik in stilte om rouw, als ik nadenk over de theorie dat taal bepaalt hoe we denken en, in het verlengde daarvan, hoe we elkaar waarnemen. Is deze kloof een teken van de in stilte groeiende afstand tussen mijn moeder en mij, waarbij we dezelfde woorden spreken maar ons in totaal verschillende werelden bevinden? Zullen we elkaar over deze afgrond heen ooit echt kunnen vinden?

Een autorit later die dag onthult echter een onverwachte brug tussen onze werelden. We voeren ons klassieke gezinsritueel uit waarbij we om de beurt de dj zijn, tot ik een Spaans nummer opzet met de titel Heridas de Amor. Ik leg haar gepassioneerd uit hoe het lied beschrijft hoe lijden aan liefdeswonden voelt als doorns die, hoe klein ook, pijnlijk in de zijkant van het hart prikken.

Bij die metafoor licht het gezicht van mijn moeder op!

Opgewonden vertelt ze me over een lied in haar moedertaal, het Minang, waarin een vergelijkbaar beeld wordt geschetst. Ook dat lied beschrijft de pijnen van de liefde als iets kleins maar pijnlijk onuitwisbaars, maar in dit lied worden ‘biji-biji bayam‘ (spinaziezaden) gebruikt als beeld in plaats van doorns.

Dat prachtige moment geeft mij nieuwe hoop. Als deze metafoor voor liefde over talen heen kan reizen, dan zal, ongeacht taal, geografie of tijd, de liefde tussen mijn moeder en mij ons altijd helpen de weg terug naar elkaar te vinden.