‘Moeten we allemaal vegetariër worden?’ College over de prijs van vlees trekt zeventigplussers naar de campus

De gemiddelde leeftijd lag woensdagmiddag hoog in de zaal van hoogleraar Michael Faure, maar de toehoorders zijn nog lang niet uitgeleerd. Al drie jaar organiseert de universiteit lezingen voor nieuwsgierig publiek. ‘Dit college is echt een eyeopener.’

“Vandaag ga ik het hebben over mijn buurvrouw en buurmeisje”, zegt hoogleraar Michael Faure, wijzend naar het scherm. Daarop staan twee koeien aan het grazen op een weiland. De emeritus-hoogleraar internationaal klimaatrecht van de Erasmus School of Law behandelt in het college de impact van vleesproductie op klimaatverandering vanuit het perspectief van milieurecht en rechtseconomie.

Zijn college maakt deel uit van het programma Academische Vergezichten, een initiatief van het Erasmus Centre for Values, Measurement & Leadership. Inmiddels bestaat het programma drie jaar en zijn er achttien colleges georganiseerd voor geïnteresseerden van buiten de universiteit. ‘Vergezichten’ omdat we tijdens de colleges verder naar de toekomst kijken, legt organisator Philip Hans Franses uit. “Je reflecteert en kijkt dan vooruit met een academisch perspectief.”

Fanatiek publiek

De 25 toehoorders in een collegezaal in het Theilgebouw luisteren aandachtig naar hoogleraar Faure. Voor de meeste van hen is het niet het eerste college dat ze volgen. Het echtpaar Annemieke en Ton van der Boom, beiden 75 jaar, zijn trouwe ‘studenten’. Ze komen al bijna drie jaar naar de open colleges. Tot vijf jaar geleden werkte Ton lange tijd bij de Erasmus School of Economics. Daarom staan ze op een mailinglijst voor het programma. “We komen graag naar de colleges”, vertelt Annemieke van der Boom. “De onderwerpen zijn altijd relevant en interessant.” Ook alumnus Jan Willem Koch komt graag naar de bijeenkomsten. “Als ik een keertje niet kan, dan kom ik niet. Maar het staat in principe in mijn agenda.”

Ton Muhlheim en Emmy van Wijnen, ook zeventigers, zijn geen alumni en hebben ook geen band met de universiteit. “Maar via een kennis hoorden we dat er interessante colleges worden georganiseerd. Dus we hebben ons aangemeld”, vertelt Van Wijnen. Inmiddels hebben ze al meer dan acht colleges bijgewoond. Muhlheim: “Onze generatie haalt informatie uit de krant, maar hier heb je sprekers die met hun voeten in de modder staan. Je krijgt dus alle actuele informatie en aspecten die een rol spelen in het onderwerp, hoe leuk is dat?”

Kleinschalig

Franses organiseert het programma op eigen titel en bekostigt het uit eigen zak. “Het kost niks, alleen een flesje wijn voor de spreker en wat drankjes voor de informele borrel na afloop. Dat is te overzien”, lacht hij. De onderwerpen van de colleges variëren van economie en rechtsgeleerdheid tot filosofie en religie. De sprekers benadert hij zelf. “Ik ken veel academici die interessante onderzoeken hebben gedaan en ze komen ook graag spreken.”

Zelf wil hij niet dat het programma groter wordt. “Nee, dan moet ik de Aula reserveren en daar heb ik geen zin in”, grapt hij. “Maar serieus, ik denk dat het voor niemand leuk is als je met honderden anderen in de zaal zit. Ik vind het belangrijk dat de colleges kleinschalig en interactief blijven, zoals nu.”

Vlees moet duurder worden

Tijdens het college benadrukt hoogleraar Faure dat veeteelt verantwoordelijk is voor 14,5 procent van de wereldwijde broeikasgasemissies. Voedselproductie als geheel heeft een nog groter aandeel: die veroorzaakt maar liefst 26 procent van alle broeikasgasemissies.

Hij stelt vervolgens dat de huidige prijs van vlees niet de werkelijke kosten dekt. Met werkelijke kosten doelt hij op de milieuvervuiling die de productie veroorzaakt. Volgens hem bestaat er dus een kloof tussen de marktprijs en de werkelijke kosten.

Vleesbelasting is een mogelijke oplossing om die kloof te dichten, vertelt hij. Het kan daarnaast een effectief instrument zijn om de vleesconsumptie te verminderen en de uitstoot terug te dringen: verschillende studies tonen aan dat vleesbelasting kan leiden tot 29 tot 70 procent minder broeikasgasuitstoot door veeteelt.

“Dus moeten we allemaal vegetariër worden?” Faure sluit zijn college af. “Nee, dat heb ik niet gezegd. Mijn boodschap is eenvoudig: vlees zou duurder moeten worden.”

Eyeopener

Na afloop reageert de 71-jarige Lex Keijser enthousiast. “Het is echt een eyeopener”, zegt hij. “Ik wist wel dat vleesproductie niet milieuvriendelijk is, maar dat de veeteelt de grootste vervuiler op aarde is, wist ik niet.”

Ook hoogleraar Faure is tevreden. “Het was echt leuk om college te geven. De aanwezigen zijn zeer betrokken. Ze komen natuurlijk uit eigen interesse, dus ze zijn heel geëngageerd en stellen leuke vragen.” Zijn reguliere studenten zijn ook geëngageerd, vertelt hij. “Maar natuurlijk hebben de toehoorders van vandaag een net andere kijk op het onderwerp dan jongere studenten.”

Een groep toehoorders geniet na afloop nog van een blikje bier en kletst met elkaar. “Kom je van ver?”, vraagt een van hen. “Ik ben met de fiets”, zegt een ander. “Dat is nou goed voor het milieu”, lacht hij.