Ctrl+F op papier

Vol goede moed stapte columnist Arendje de zaal binnen bij haar openboektentamen.

Afgelopen maand had ik een openboektentamen. Het was alweer een jaartje geleden dat ik zo’n type tentamen had en stiekem had ik er wel zin in. Een openboektentamen betekent dat je geen eindeloze dagen aan het stampen bent, niet wanhopig ezelsbruggetjes verzint die je een week later toch weer vergeet, en over het algemeen gewoon een stuk meer rust hebt.

Wat ik me niet had gerealiseerd, is dat boeken bij een tentamen mogen gebruiken ongeveer net zo geruststellend is als Google Maps mogen gebruiken tijdens een marathon. Openboektoetsen hebben namelijk de bijzondere eigenschap dat iedereen denkt dat ze makkelijker zijn dan een normaal tentamen, maar niets is minder waar.

Fase één van mijn leerproces bevat bakken vol optimisme. Ik hoef niet alles uit mijn hoofd te leren, want ik kan het opzoeken, dus voel me enigszins ontspannen. Kenmerkend aan deze fase is dat ik nog vertrouwen heb in mezelf, mijn voorkennis en de mensheid in het algemeen.

Vervolgens volgt fase twee: voorbereiding. In deze fase transformeer ik langzaam tot een administratief medewerker. Ik schrijf uitgebreide samenvattingen, plak mijn boeken vol met gekleurde post-its en belangrijke pagina’s klad ik vol met markeerstiften. Dat volkladden doe ik vervolgens nog een keer met een andere kleur omdat niet meer duidelijk was wat nou daadwerkelijk belangrijk is. In deze fase heb ik ook de neiging om complexe structuren te creëren om alle stof terug te kunnen vinden: samenvattingen krijgen een inhoudsopgave, de inhoudsopgave krijgt een index en ik heb nog een Excelbestand met een legenda:

• Blauw = begrippen
• Groen = definities van de begrippen
• Geel = belangrijk
• Oranje = heel belangrijk
• Roze = extreem belangrijk

Ik moet toegeven dat ik gevoelig ben voor dit soort structuren. Niet omdat het daadwerkelijk helpt, maar omdat het voelt alsof je grip hebt op de situatie en productief bezig bent. Een hoofdstuk leren kost uren; een hoofdstuk volplakken met plakkertjes geeft binnen enkele minuten voldoening.

Fase drie is de dag van het tentamen. Vol goede moed stap ik de zaal binnen met een loodzware tas. Om me heen zie ik mijn medestudenten een soort fort bouwen van samenvattingen, losse blaadjes en boeken. Het tentamen begint, ik lees de eerste vraag en… weet het antwoord niet. Geen probleem, ik heb alle mogelijke informatie bij me. Al bladerend bedenk ik me hoe fijn het zou zijn als er een Ctrl+F-functie voor boeken zou zijn.

Na tien minuten heb ik een half boek doorgekeken, vier losse post-its gevonden die niet meer zitten waar ze zouden moeten zitten, en dezelfde pagina meerdere keer gelezen zonder er ook maar iets van te begrijpen. Misschien was het waardevoller geweest om te proberen de stof te begrijpen dan om die ene definitie op pagina 36 te markeren.

Aan het eind van het tentamen lever ik mijn antwoorden in en realiseer ik me dat ik misschien drie pagina’s uit een van mijn boeken nodig heb gehad. Maar hé, gelukkig had ik de rest ook mee; je weet immers nooit wélke drie pagina’s je nodig hebt.