WK-deelname betekent veel voor Curaçaose studenten: ‘Je ziet voor het eerst dat je land wordt herkend’

Voor Rotterdammers met Curaçaose roots gaat dit toernooi over meer dan voetbal. Het is de eerste keer dat ze hun eigen land kunnen aanmoedigen op zo’n groot podium. “Gezien worden is van cruciaal belang voor het gevoel erbij te horen.”

Rotterdam kleurt tijdens dit WK voetbal niet alleen oranje, maar ook blauw. Tegen alle verwachtingen in kwalificeerde Curaçao zich vorig jaar voor het WK. Dat zorgt voor trots, verbondenheid en herkenning. Volgens EUR-onderzoekers Lis Camelia en Palesa Mashigo is het een moment van grote symbolische betekenis voor de Curaçaose gemeenschap in Nederland. “Gezien worden is van cruciaal belang voor het gevoel erbij te horen”, zegt Camelia.

Een historische nacht

Claudia Ponte da Costa, geneeskundestudent en voorzitter van de Dutch Caribbean Association Rotterdam (DCA), kan zich de beslissende kwalificatiewedstrijd nog goed herinneren. Een gelijkspel tegen Jamaica was genoeg voor plaatsing.

“We keken deze kwalificatiewedstrijd met onze studentenvereniging, midden in de nacht. De vreugde-explosie was enorm toen we het haalden. Dat wij als mini-eilandje mee mogen doen, is bizar.” Ze stond met tranen in haar ogen. “Doordat we met een groep van 40 mensen tegelijkertijd keken, beleefden we het allemaal heel intens. En dat terwijl ik normaal gesproken helemaal niet zo’n grote voetbalfan ben.”

Eindelijk je land aanmoedigen

“Normaal gesproken ben ik fan van Argentinië, Brazilië of Nederland. Nu kan ik eindelijk mijn eigen land aanmoedigen”, vertelt psychologiestudent Shaydee Cras die op Curaçao geboren is.  Ze herkent zich ook meer in de spelers zelf. “Wat alles nog specialer maakt is dat deze jongens op dezelfde manier zijn opgegroeid en typische Curaçaose achternamen hebben.” 

De eerste wedstrijd keek Cras in Amsterdam, in een volle bar met eetkraampjes en muziek. Dat Curaçao met grote cijfers verloor, mocht de pret niet drukken. “Toen we scoorden werd iedereen gek. Het maakte ons echt niet uit dat we later alsnog met ruime cijfers verloren.”

Identiteit zichtbaar maken

Wat er tijdens dit WK gebeurt gaat verder dan voetbal, zeggen onderzoekers Lis Camelia en Palesa Mashigo. De twee promovendi leggen vast wat zo’n historisch sportmoment betekent voor identiteit, inclusie en verbondenheid. Momenteel maken ze een documentaire over wat het toernooi betekent voor de Curaçaose en Kaapverdische gemeenschappen in Rotterdam.

“In de documentaire proberen we Rotterdam als smeltkroes van verschillende culturen te laten zien, en hoe de verschillende gemeenschappen hun teams aanmoedigen”, legt Mashigo uit. “Voor sommige van deze groepen is het de eerste keer dat ze hun teams op een wereldpodium zoals dit zien.”

Blauw en geel op straat

Vlaggen uit de ramen, voetbalshirts aan en samen wedstrijden kijken. Waar in het dagelijks leven de roots van deze gemeenschappen minder zichtbaar zijn, is er tijdens een groot voetbaltoernooi juist ruimte om andere identiteiten luid en trots te tonen, vertellen de onderzoekers.

“Mensen dragen altijd meer identiteiten tegelijk met zich mee”, zegt Camelia. “Sommige delen van hun identiteit blijven in het dagelijks leven echter meer verborgen. Tijdens dit WK kunnen ze deze delen wel tonen.”

Cras draagt altijd iets wat een link heeft met haar geboorteland Curaçao. Haar nagels zijn volledig in de stijl van de Curaçaose vlag: het bekende blauw, geel en de sterretjes zien goed terug te zien. Ook heeft ze het pastelgele uitshirt aan. Het shirt moet energie, flair en doorzettingsvermogen uitstralen. 

Ponte da Costa is een van de velen die een vlag uit haar raam heeft hangen. “En als ik een auto had gehad, had ik zeker ook vlaggetjes opgehangen”, voegt ze daar lachend aan toe.

Voor de geneeskundestudent werkt het toernooi verbindend. Ze herkent bijvoorbeeld makkelijker mede-Curaçaoërs. “Als ik op straat loop en ik zie een andere fan roep ik altijd: Blue Wave!”, vertelt ze. “Mensen draaien zich dan om en lachen, of schreeuwen hetzelfde terug. We zijn echt een grote beweging geworden”.

Makkelijker herkend

Camelia en Mashigo zien dit gevoel bij veel fans terug. “Landen zoals Curaçao, maar ook Kaapverdië, zijn beide kleine eilanden. Dat zij nu op zo’n groot podium meedoen zorgt voor meer erkenning en geeft deze landen wereldwijde aandacht. Bovendien zien ze hun eigen vlaggen en gezichten terug op de tribunes.”

Ponte da Costa herkent dit. “Je ziet voor het eerst dat je land wordt herkend. Normaal moet ik altijd met Google Maps uitleggen waar Curaçao ligt. Nu zie ik dat mensen dit al weten.”

Meer nodig voor structurele veranderingen

Toch is er voor structurele representatie en inclusiviteit landen meer nodig dan een eenmalige WK-deelname. “De deelname van landen als Curaçao en Kaapverdië is van enorm symbolisch belang, en daar zijn we heel blij mee, maar we koesteren geen illusie dat dit tot systemische verandering zal leiden. Er moet nog veel werk verzet worden om dit realiseren”, zegt Mashigo. “Diverser leiderschap zou een belangrijke stap vooruit zijn, zodat de besluitvormers in het voetbal de diverse levenservaringen van spelers op het veld beter weerspiegelen.”

Voor nu gaat de focus naar vanavond, als Curaçao zijn laatste wedstrijd tegen Ivoorkust speelt. Geen makkelijke tegenstander, maar de studenten zijn hoopvol gestemd. “Ik hoop dat het 1-0 wordt”, zegt Ponte da Costa. Cras is iets voorzichtiger in haar voorspelling. Zij zou blij zijn met een gelijkspel. Maar wat er ook gebeurt vanavond, trots zal bij beiden overheersen.