College van Bestuur steunt fusiewens instituten ISS en IHS

Het International Institute of Social Studies en het Institute for Housing and Urban Development Studies willen samengaan, met een hoofdlocatie in Den Haag. Het College van Bestuur steunt deze wens. De komende tijd onderzoeken de instituten verder hoe haalbaar en wenselijk een fusie precies is.

De twee EUR-instituten kregen twee jaar geleden te kampen met een halvering van het aantal masterstudenten, voornamelijk door het eindigen van het Orange Knowledge Programme (OKP), een beursprogramma waar vooral veel studenten uit de Global South mee naar Rotterdam kwamen.

Toch zeggen directeur David Dodman van het Institute for Housing and Urban Development Studies (IHS) en rector Ruard Ganzevoort van het International Institute of Social Studies (ISS) in een duo-interview met EM dat de mogelijke fusie daar niet direct het gevolg van is. Die is vooral ingegeven door een veranderende wereld: “Het sentiment is tegenwoordig dat ontwikkelingssamenwerking geen geld mag kosten. Dus we moeten veranderen om te blijven doen wat we belangrijk vinden.”

Wat is op dit moment de status van het fusieplan?

Dodman: “Het afgelopen jaar hebben we gezamenlijke bijeenkomsten georganiseerd en in verschillende werkgroepen met leden van beide instituten naar allerlei aspecten van een fusie gekeken. Aan het eind van 2025 presenteerden we een voorstel met onze gezamenlijke waarden, waarom we zouden kunnen samengaan en er worden praktische onderwerpen in benoemd die we nog verder moeten onderzoeken. Volgens ons leidt een fusie tot betere kansen om impact te maken en financiering te vinden.”

Waar maakten de medewerkers zich bij die bijeenkomsten het meest zorgen over?

Ganzevoort: “Ten eerste praktische zaken zoals arbeidsomstandigheden. Om een voorbeeld te noemen: bij ISS werken we 38 uur per week, bij IHS 40. Ook heeft het ISS een fietsenplan en IHS heeft weer uitgebreidere verlofregelingen.

“De tweede categorie vragen gaat vooral over de verschillende benaderingen. Sommige collega’s werken al samen en die zien vooral overeenkomsten, Anderen hebben dat privilege nog niet gehad en zien wellicht meer de verschillen. Onze geschiedenissen zijn ook heel verschillend: het ISS is sinds 1952 gericht op onderwijs en onderzoek in de Global South, terwijl het IHS voortkomt uit het bedrijfsleven.”

Dodman: “Toch lijken onze instituten en studenten best veel op elkaar. Onze alumni komen ook op vergelijkbare plekken terecht.”

Gaan er mensen ontslagen worden vanwege de fusie?

Dodman: “Nee, dat is in het juridische raamwerk waarin deze fusie plaatsvindt niet toegestaan.”

Hoeveel geld gaat de fusie besparen?

Ganzevoort: “Geld besparen is niet het doel, maar een fusie biedt zeker betere kansen om inkomsten te genereren en schaalvoordelen. We zijn relatief kleine instituten, dus daardoor hebben we relatief veel ondersteunend personeel en management, en de huisvesting is redelijk duur. Maar er zullen geen ontslagen vallen, dus die voordelen zijn vooral door natuurlijk verloop op de langere termijn.”

Wat staat er in de verkenning die naar het CvB is gestuurd?

Dodman: “Daarin leggen we uit dat we samen beter in staat zijn om academisch werk van hoge kwaliteit en adviezen met een hoge impact af te leveren. Ook hebben we de financiële kant van een fusie onderzocht en daaruit blijkt dat de basis stevig is. Het CvB heeft inmiddels geantwoord met steun voor deze richting en we gaan nu samen de expertise beschikbaar stellen die we nodig hebben om de details verder uit te werken.”

Het IHS is nu gevestigd op Woudestein en het ISS zit in de ambassadebuurt in Den Haag. Komt er na de fusie één locatie en waar zal die zijn?

Dodman: “Ik denk dat het heel goed is om tot één locatie te komen, dat kan veel voordelen hebben.”

Ganzevoort: “Voor het ISS is het heel belangrijk om contacten te onderhouden met ministeries, NGO’s en diplomaten, dus we blijven bij voorkeur in Den Haag. Ons huidige pand aan de Kortenaerkade heeft een flinke renovatie nodig, dus of dat in dit gebouw zal zijn of ergens anders, dat is nog niet duidelijk.”

Dodman: “Tegelijk blijft het handig om een dependance te behouden op de campus, ook voor ISS-collega’s die regelmatig afspraken hebben in Rotterdam. Die hebben nu geen plek om even te werken, dat zou daarmee kunnen veranderen.”

Wat verandert een fusie voor de studenten?

Dodman: “De studieprogramma’s blijven naast elkaar bestaan. Uiteraard gaan we wel op zoek naar kansen zoals extra keuzevakken of een meer modulaire benadering. Maar voor studenten verandert er aanvankelijk niets.”

Ze zullen misschien wel naar een andere plek moeten voor hun colleges. Het ISS heeft nu zijn eigen gebouw, eigen studentenhuisvesting en zelfs een eigen bar. Dat gevoel zal wellicht veranderen met een eventueel nieuw gebouw en de komst van IHS-studenten?

Ganzevoort: “Eerlijk gezegd is ons gebouw door de afname van het aantal studenten een beetje rustig geworden. Dus als de studenten van het IHS erbij komen, zorgt dat vooral voor wat meer levendigheid.”

Door het verdwijnen van het OKP-beursprogramma verloren het IHS en het ISS bijna de helft van het aantal masterstudenten. Leidt een fusie tot meer mogelijkheden om bijvoorbeeld weer meer studenten uit Afrika hiernaartoe te halen?

Dodman: “Daar werken we al hard aan. Door het einde van het OKP moesten we nadenken hoe we een diverse studentenpopulatie konden behouden, en ik denk dat dat lukt. De combinatie met het ISS maakt ons aantrekkelijker, en we kunnen onze krachten bundelen bij het vinden van nieuwe studiebeurzen en andere verdienmodellen.”

Ganzevoort: “Ook andere instituten in Nederland hebben het moeilijk, en samen proberen we het nieuwe kabinet te bewegen om weer iets vergelijkbaars als het OKP op te bouwen. Wat dat betreft zal de fusie onze slagkracht om dat voor elkaar te krijgen wellicht vergroten.”

Beide instituten hebben een decennialange geschiedenis en met een fusie eindigt de zelfstandigheid. Hoe voelt dat voor de rector en de directeur?

Dodman: “We doen dit puur omdat wij kansen zien, er is geen externe druk om te fuseren. En er zijn altijd organisatorische veranderingen geweest. Het ISS werd pas in 2009 onderdeel van de Erasmus Universiteit, het IHS in 2003. We doen dit omdat we proactief willen zijn, in plaats van vasthouden aan wat vroeger goed werkte.”

Ganzevoort: “Ik had het zelf niet beter kunnen zeggen, al voel ik wel een zekere ambivalentie bij een fusie. Niet omdat ik de kansen en de strategische noodzaak niet zie, want de wereld is echt veranderd. Tot voor kort werd beleid gedreven door het idee dat internationale ontwikkelingssamenwerking iets positiefs is. Tegenwoordig is het sentiment dat ontwikkelingssamenwerking geen geld mag kosten. Dus we moeten veranderen om te blijven doen wat we belangrijk vinden.

“Nee, de ambivalentie zit in de last waar we de collega’s mee opzadelen. Er zijn al bezuinigingen, veranderingen in het onderwijsprogramma, discussie over het renoveren van ons gebouw en daarbovenop dus een mogelijke fusie. Dat is veel tegelijk. De medezeggenschapsraden bij ISS en IHS steunen de verkenning op hoofdlijnen, maar ze hebben nog veel vragen die we moeten adresseren voordat we een definitief besluit kunnen nemen.”

Wat wordt de naam van het nieuwe instituut eigenlijk?

Ganzevoort: “Zowel het IHS als het ISS zijn internationaal zeer sterke merknamen, vergis je niet. Als je in het buitenland ‘Erasmus’ zegt, denkt iedereen aan het Erasmus+-uitwisselingsprogramma, maar zeg je ISS of IHS, dan kennen ze ons en onze alumni, die vaak op belangrijke posities zitten in hun land.

“Dus we moeten zorgvuldig nadenken hoe we de sterke merknamen kunnen behouden terwijl we iets nieuws bouwen. Maar een concreet voorstel is er nog niet.”

Het komende halfjaar worden de verdere details van het fusieplan uitgewerkt en moet er een definitief besluit worden genomen of een volledige fusie wenselijk en haalbaar blijkt.