Solidariteit tonen? Doe dat lekker zelf!

‘Spierballentaal’, daar wil minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zogezegd niet aan als het gaat om het helpen van de culturele sector en studenten. Volgens de minister is het te vroeg is voor toezeggingen. Waar bij andere sectoren voortvarend wordt gehandeld, lijkt de minister bij studenten eerst te willen zien of het klopt dat het verlies van inkomen en het hebben van weinig geld hand in hand gaan. Maar ach, het ging die student financieel gezien de afgelopen tijd toch voor de wind. Toch? Of niet? Hoe verging het die student ook alweer?

Dat je als gemiddelde student de laatste jaren te maken had met jaarlijks stijgende collegegelden is één ding.  Dat je te maken had met een te krappe woningmarkt met exorbitante huren is nog iets. Tel daar een btw-verhoging en een apathische houding van de (lokale) overheid ten opzichte van huisjesmelkers bij op en je hebt al een aardig beeld. Voeg daar een ‘sociaal’ leenstelsel in plaats van een basisbeurs aan toe en je hebt een mooie basis gelegd die de financiële positie van de student nog jaren op haar grondvesten laat trillen.

Bindend studieadvies

Lees meer

• Minister wil geen collegegeld teruggeven
• Werkdruk en burn-outs zijn een ‘veelkoppig monster’
• Eerste Kamer twijfelt over hoger collegegeld 2e studie

Nu buiten de gezondheidscrisis de financiële malaise zijn intrede heeft gedaan, is het kennelijk nog steeds geen tijd voor maatregelen. Dat een gebrek aan daadkracht deze minister niet vreemd is wisten we al: waar Van Engelshoven in 2018 nog beloofde de norm voor het bindend studieadvies van zestig naar veertig studiepunten te verlagen was er in datzelfde jaar al weer bericht dat de minister toch anders had besloten. Dit terwijl de alsmaar groeiende zorgen om het mentale welzijn van studenten de reden was voor verlaging van de norm.

Hebben we in de tussentijd dan wel structurele maatregelingen gezien van het ministerie om dat welzijn te adresseren? Het antwoord laat zich raden. Als we net als de minister goedkope metaforen gebruiken om een gebrek aan ideeën en daadkracht te maskeren kunnen we in plaats van de spierballen beter spreken van de immer intrekkende drol van de minister. Weinig reden tot optimisme dus, is er dan niets dat wél gedaan kan worden?

Investeren in jezelf

Eén maatregel die de minister niet schroomt te benoemen is dat je ‘gewoon’ kunt bijlenen bij de overheid. Dat dit voor de crisis ook al kon, en dus op geen enkele manier een tegemoetkoming is, moeten we maar even parkeren, er zit een woordlimiet aan dit opiniestuk. Dit ‘mooie’ gebaar is een symptoom van iets waar studenten al langer mee te maken hebben. Namelijk het adagium ‘investeren in jezelf’.  In een tijd waar er massaal een beroep wordt gedaan op onderlinge solidariteit is de boodschap aan de student dat die er prima zelf uit kan komen.

Dat ik als student aan een universiteit vervolgens (terecht overigens) geacht wordt om complexe sociaal-maatschappelijke problematiek als armoede te adresseren is even tragisch als ironisch. Je kunt het gerust beschouwen als een trap na, alsof je iemand eerst tegen de grond werkt en het hem vervolgens kwalijk neemt dat hij anderen niet helpt met opstaan. De student moet zich als de baron van Munchhausen zelf aan de haren uit het zorgvuldig gecreëerde financiële moeras trekken. Een generatie studenten wordt grootgebracht met het idee dat solidariteit en investeren vooral iets is dat betrekking heeft op het zelf. Vervolgens vragen we ons af waar de normen en waarden gebleven zijn en waarom we zo’n gebrek aan gemeenschapsgevoel ervaren.

Geen zwart gat

Het druist volledig in tegen het pleidooi voor meer solidariteit naar elkaar. Elke uitgegeven euro aan een student verdwijnt niet in een zwart gat, maar helpt de student om de komende jaren niet alleen met geldzorgen bezig te zijn, maar juist met die complexe sociaal-maatschappelijke problematiek. Die maatschappij krijgt namelijk behoorlijk wat voor de kiezen.

Wat doet deze generatie studenten in de toekomst met een beroep op solidariteit? Ik kan mij de verwarde gezichten al voor mij zien als gesproken wordt over onderlinge solidariteit: ‘Solidariteit naar anderen? Ik heb jarenlang in mijzelf moeten investeren, wat moet die ander ineens van mij? Ik ga mezelf toch niet in de steek laten nu? Ik ben de enige die voor mij heeft gezorgd.’ Wellicht blikken we op dat moment met weemoed terug op deze periode, waarin we de kans hebben laten lopen om te investeren in, en het solidair verklaren aan, elkaar. Of kunnen we op dat moment solidariteit en gemeenschapsgevoel nog ergens van een bankrekening van DUO trekken?

Florian Wijker is student Filosofie en lid van de Universiteitsraad.