Is moord acceptabel als het in het algemeen belang is?

Als iemand 164 levens opoffert om 70.000 andere levens te redden, is diegene dan een held of een moordenaar? Studenten kregen de kans om de jury te zijn na het Duitse rechtbankdrama ‘The Verdict’ dat door Studium Generale op de campus werd vertoond.

De kijkers werd gevraagd mee te doen als leden van de jury in de zaak Lars Koch, een militaire piloot die zijn instructies negeerde en een gekaapte Airbus A320 van Lufthansa neerhaalde die onderweg was naar een afgeladen voetbalstadion. Aan boord van het vliegtuig waren 164 passagiers en bemanningsleden. In het stadion bevonden zich 70.000 toeschouwers.

Het programma werd voor het eerst in 2016 uitgezonden op de Duitse zender ARD. De meerderheid van het publiek vond destijds dat Koch moest worden vrijgesproken. Maar wat denken de studenten?

Vliegtuig neerhalen

In de film zagen we hoe de terroristen weigerden de koers van het vliegtuig te wijzigen, zelfs nadat er een waarschuwingsschot was gelost. Koch werd vervolgens verteld af te wachten, maar na ongeveer 30 minuten ging hij met zijn leidinggevende in discussie: “Als ik niet schiet, sterven er tienduizenden mensen.” Vervolgens haalde hij het vliegtuig neer, dat neerstortte in een nabijgelegen veld. Alle mensen aan boord kwamen om, maar de levens van de tienduizenden mensen in het stadion bleven gespaard.

Het Duitse rechtbankdrama is een aanpassing van een toneelstuk van Ferdinand von Schirach. Het is de bedoeling dat het publiek zelf een besluit neemt over de afloop: is Koch schuldig of niet? De hele film gaat over de rechtszaak van Lars Koch, waarin zowel zijn advocaat als de aanklagers aan het woord komen. Naderhand werd de studenten gevraagd online een stem uit te brengen en bleek dat 79 procent van de studenten ‘niet schuldig’ had gestemd en 21 procent ‘schuldig’.

Degenen die ‘schuldig’ hadden gestemd, merkten op dat het Duitse gerechtshof dit vonnis in een echte situatie zou hebben gegeven. Als de wet niet wordt gehandhaafd, ontstaan er nog grotere problemen. Bovendien zou het vonnis ‘niet schuldig’ hetzelfde zijn als toegeven aan de wensen van de kapers, omdat we daarmee aangeven dat moord aanvaardbaar is.

Wetten zijn onvolmaakte menselijke constructies

De meeste van de studenten die ‘niet schuldig’ hadden gestemd, gaven de schuld aan Koch’s leidinggevende, die er niet in was geslaagd het voetbalstadion te ontruimen. Eén student zei dat Koch zijn beslissing had gemaakt met het oog op het algemeen belang en dat we waarschijnlijk allemaal hetzelfde hadden gedaan. Een andere rechtenstudent was van mening dat Koch schuldig moest worden bevonden, maar geen straf moest krijgen, een standpunt waarmee het grootste gedeelte van het publiek het eens was.

Na een tweede stemronde, waarbij de extra optie ‘schuldig zonder straf’ werd toegevoegd, veranderden de meningen. 53 procent stemde voor ‘schuldig zonder straf’, 33 procent voor ‘niet schuldig’ en 14 procent voor ‘schuldig’.