Statistiek met een missie

Via mobiele telefonie de democratie in Afrikaanse landen versterken, dat is wat promovendus Johannes von Englehardt naast zijn academische werk doet. En waar zijn verhaal op TEDx Erasmus University over zal gaan.

Johannes von Engelhardt is promovendus en docent Media en Communicatie, en spreker bij de aankomende TEDx Erasmus University, 6 maart aanstaande. Naast zijn academische carrière werkt von Engelhardt sinds 2010 aan verschillende ontwikkelingsprojecten met mobiele technologie in Senegal, Tanzania en Togo. EM sprak hem over zijn TED-talk en zijn ontwikkelingswerk buiten de universiteit.

Academicus in Afrika

Von Engelhardt is erg bescheiden over zijn aankomende TEDx optreden: “Ik weet niet of ik wel de ideale persoon ben om een TED talk te doen. Maar toen ik werd gevraagd, leek het me een kans om mijn gedachten op een rijtje te zetten over wat ik doe.” Met wat hij doet, doelt hij op de ontwikkelingsprojecten waar hij buiten zijn werk als academicus in betrokken is. In verschillende Afrikaanse landen heeft hij gewerkt aan het opzetten van systemen om met behulp van mobiele telefoons publieke opiniepeilingen te houden. Hiermee worden gegevens verzameld over onder andere sociale voorzieningen, die worden doorgespeeld naar de media. Het uiteindelijke doel is om op deze manier druk uit te oefenen op regeringsleiders om structurele verbeteringen door te voeren.

Data is belangrijk

Zijn persoonlijke doel om onderzoeksmethoden toe te passen in een niet-academische, ‘echte’ setting, was de drijfveer om buiten de universiteit ontwikkelingswerk te gaan doen. Daarvoor had von Engelhardt jarenlang statistiek gedoceerd en het regelboekje gevolgd: “In een  westerse omgeving zijn er standaard bevolkingsonderzoeken, kun je er vanuit gaan dat alle mensen kunnen lezen en schrijven, weet je waar en hoe je contactdata kunt vinden. In een land als Tanzania gaat dat allemaal niet op.”

Von Engelhardt vertelt hoe belangrijk het is dat dit soort data wél beschikbaar is, bijvoorbeeld over voorzieningen zoals schoon water, onderwijs en gezondheidszorg. Von Engelhardt vertelt dat ontwikkelingsdoelen die gezet worden, zoals de Millennium-doelen, zijn gebaseerd op enquêtes bij mensen thuis: “Er zijn vaak geen nationale gegevens over hoeveel vis mensen in een land eten. Je moet naar mensen toe gaan, en ze persoonlijk vragen hoe veel vis ze eten.”  

‘Technologie alleen lost niks op’

Mobiele technologie is een belangrijk element van de projecten waarin von Engelhardt betrokken is, omdat hiermee data wordt verzameld. Respondenten worden opgebeld op een mobieltje, dat ze al hadden of ze hebben gekregen van de organisatie. Na ieder maandelijks interview krijgen ze een klein bedrag beltegoed op hun telefoon als tegenprestatie. Erg handig, die telefoons, maar von Engelhardt is voorzichting met de ‘euforie’ rondom iedere nieuwe ontwikkeling, die nu ook rondom mobiele telefonie bestaat: “Alle technologische vooruitgang kan gebruikt worden om ongelijkheid te vergroten of mensen te onderdrukken, maar ook om een samenleving democratischer te maken.”

Dat laatste is dan ook het doel dat von Engelhardt nastreeft. Hij benadrukt wel dat hij niet de illusie heeft dat hij hiermee ‘de wereld gaat redden’, en dat het uiteindelijk de lokale bevolking is die het project een succes maakt. “Oplossingen worden niet bedacht door een stel goedwillende Westerlingen in een café in Rotterdam, die Ghana willen ‘oplossen’. Naast het feit dat het een hele neokoloniale manier is om over ontwikkelingssamenwerking te denken, werkt het ook gewoon niet.” Zo is het opiniepeilingsysteem in Tanzania sinds een paar weken overgedragen aan een grote lokale krant, die het gaan gebruiken voor hun eigen onderzoeksjournalistiek.

Ten slotte: wat wil Von Engelhardt bereiken met zijn TED-talk? Hij zegt dat Westerlingen vaak een heel stereotype negatief beeld van Afrika hebben: armoede, hongerige kindjes, corrupte regeringen. Hij wil zien dat er interessante dingen gebeuren in ontwikkelingslanden waar mensen zich niet bewust van zijn: “Het is spannend om na te denken hoe technologie hardwerkende mensen in ontwikkelingslanden kan helpen om positieve verandering teweeg te brengen.” IS

Deel dit artikel