Het AI-gebruik door het ‘ChatvB’ gaat tegen alles in waar deze universiteit voor staat

Hoogleraar Social Theory Willem Schinkel gebruikt een tot nu toe genegeerde Erasmiaanse waarde om uit te leggen waarom het gebruik van 'AI' (met aanhalingstekens) door het College van Bestuur volgens hem verre van onschuldig is.

Ongetwijfeld was ik naïef geshockeerd te zijn door het nieuws van EM dat het College van Bestuur regelmatig ‘AI’ gebruikt om zijn speeches te schrijven. Maar ik kies voor naïviteit, en ik hanteer hier een werkelijk ‘Erasmiaanse waarde’, een die het CvB tot nog toe genegeerd heeft in zijn promotie van zulke waarden: de spot.

De leden van het ‘ChatvB’ (of ClaudevB, CvBot… kies maar) hebben jarenlang een ‘AI’-paranoia gevoed. Ze hebben het ons bijna onmogelijk gemaakt studenten nog te laten schrijven, omdat die paranoia door onderwijsmanagement en examencommissies is vertaald in druk op docenten als mijzelf om andere evaluatieformats te kiezen. Diezelfde leden laten nu achteloos weten dat ze zelf ‘AI’ gebruiken omdat ze simpelweg geen tijd hebben te schrijven. Dat geven ze overigens pas toe nadat ze als bedriegers zijn ontmaskerd; de geautomatiseerde speeches bevatten geen aankondiging van het gebruik van wat de rector een ‘bruikbaar hulpmiddel’ noemt, en de president van Estland is niet verteld dat hij naar machinale uitwerpselen luisterde. Hoewel het tenminste duidelijk is dat het ChatvB hersenloos geklets prefereert boven intellect, staat hier de geloofwaardigheid op het spel van het streven van de universiteit naar ‘positieve impact’.

Eerst het hersenloze geklets. Als ‘AI’ een ‘bruikbaar hulpmiddel’ is, dan ongetwijfeld omdat het het ChatvB in staat stelt om sneller hersenloze onzin te produceren. Waarom zou je ook tijd verspillen bij het produceren van lege betekenaars als ‘excellence’ of ‘impact’? Waarom zou je studeren voordat je wollige zinnen over ‘academische vrijheid’ uitbraakt? (Hierover bood ik het ChatvB vorig jaar hulp aan, maar ik begrijp nu dat het liever met bots werkt). Dat mensen betrokken blijven maakt het erger: hersenloze bots waarvan de syntax overleeft zijn kennelijk equivalent aan dit type menselijk leiderschap. Maar, zou je kunnen denken, is mededogen met mensen onder druk niet op zijn plaats? Zeker. Met studenten en docenten. Niet met ‘leiders’ die zouden moeten leiden.

Wie zich serieus verdiept in ‘AI’ weet inmiddels dat ‘AI’ artificieel noch intelligent is. We hebben te maken met hersenloze statistische syntaxmachines, gebouwd met een hoop menselijke arbeid. Het dominante connectionistische paradigma van ‘AI’ betekent de concentratie van technologie en kapitaal in een paar bedrijven met het vermogen enorme hoeveelheden ongefilterde data te verzamelen. Daarvoor hebben ze nodig: 1. Goedkope, uitbuitende en traumatiserende arbeid voor data-annotatie en -labelling, vaak in het Mondiale Zuiden; 2. Enorme hoeveelheden elektriciteit en water, vaak weer ten koste van arme gemeenschappen in het Mondiale Zuiden. Mensen die weten waar ze het over hebben, zoals Iris van Rooij (Radboud Universiteit), benadrukken daarom dat wat doorgaat voor artificiële intelligentie in werkelijkheid een hoogst onethische praktijk is.

Acceptatie van ‘AI’ als ‘bruikbaar hulpmiddel’ gaat in tegen alles waar deze universiteit voor zegt te staan: ‘positieve maatschappelijke impact’ of ‘een positieve en duurzame bijdrage aan (…) de oplossing (…) van complexe maatschappelijke uitdagingen’ (ik weet eerlijk gezegd niet of je een uitdaging ‘oplost’, maar ik ga niet in discussie met robots). ‘AI’ gebruiken is participeren in uitbuiting en extractie. Het spekt fascistische bedrijfselites. Het is alles wat niet gedaan zou moeten worden als ‘positieve impact’ ook maar een greintje betekenis heeft. Daarom is de houding van Rens Bod, in EM geciteerd, zo schadelijk: “Als je aangeeft dat je AI gebruikt en je plagieert niet per ongeluk, dan heb ik er persoonlijk geen probleem mee.” Er is alleen een planetair probleem hier, Rens. Maar wacht, is het Bod of Bot?

Het vertoog van de bedenkers van ‘AI’ doet vermoeden dat het niet bevorderlijk is voor goede relaties op en met de Aarde. Zij blijven waarschuwen voor de mogelijke vernietiging van de mensheid waar ze aan werken. Natuurlijk vissen ze naar investeringskapitaal, maar ieder weldenkend mens zou concluderen dat deze lui gek en/of gevaarlijk zijn. Niet de leden van het ChatvB die, helaas zoals zovelen die vluchten voor het intellect, simpelweg zeggen: ‘Hé! Bruikbaar hulpmiddel!’

Nu betekent de westerse manier van leven natuurlijk altijd het pissen op anderen en op de planeet. Zo zitten wij infrastructureel in elkaar. Maar dat is nog niet het geval voor ‘AI’: niets is hier onontkoombaar. Het ChatvB draagt bij aan een vals technologisch determinisme terwijl beslissingen te nemen zijn over hoe de universiteit zich tot hersenloze syntaxmachines verhoudt. Na allerhande platformafhankelijkheden en de overdracht van de controle over ons werk aan Microsoft, accepteert het ChatvB nu onkritisch de gemarkete onvermijdelijkheid van ‘AI’.

De wereld staat op zoveel manieren in brand, maar het ChatvB zakt af van semantiek naar syntaxis, van betekenis naar hersenloze bullshit. Let wel, het ChatvB zal in toenemende mate speeches uitspugen over academisch-militaire collaboratie – sowieso een hersenloze onderneming, maar nog gevaarlijker als robots de syntax produceren. Ondertussen raakt alle connectie met het leven verloren achter lege ‘impact’ slogans die, zo blijkt, een hersenloze syntaxmachine net zo makkelijk produceert.

Waarom oefenen we in plaats hiervan niet de bedachtzame selectiviteit in netwerkafhankelijkheid? Meer dan ooit is wat wij, studenten en staf, moeten leren het ontkoppelen van roofzuchtige platforms en fascistische ‘AI’ fantasmagorie. Noem me naïef.