Onderwijspionier Etienne Augé: ‘Technologie moet ervoor zorgen dat we meer tijd hebben voor mensen’

EM spreekt met docenten over hoe het onderwijs van de toekomst er volgens hen uit zou moeten zien en hoe ze dat in de collegezaal in de praktijk brengen. Etienne Augé experimenteert volop met technologie, om meer tijd vrij te maken voor persoonlijk contact met zijn studenten.

Zoals Etienne Augé is er maar een. Hij loopt rond in pakken zoals alleen Franse mannen dat kunnen, is geobsedeerd door sciencefiction en moet bij het woord ‘visie’ onmiddellijk aan Melania Trump denken.

In de eerste twintig minuten van zijn college over sciencefiction heeft Augé al honderd dia’s laten zien. Voor een college kunnen zijn presentaties bijna 250 dia’s bevatten. Op zijn scherm staat meestal niet meer dan een foto of een citaat. Hij heeft een hekel aan bulletpoints op dia’s en noemt zulke presentaties ‘PowerPointkaraoke’.

Zijn colleges voelen eerder als een bioscoopervaring – hij draait regelmatig minutenlang filmfragmenten – of soms als een theatershow. “Een van de mooiste complimenten die ik ooit kreeg”, vertelt hij, “was van een student die zei dat mijn college voelde als het luisteren naar een podcast.”

Het ei van Melania

Kom bij hem niet aan met vragen over zijn visie op onderwijs. Het woord ‘visie’ doet hem namelijk denken aan Melania Trump. “Ken je de film Melania?”, vraagt hij. In de documentaire over de Amerikaanse first lady is te zien hoe ze zich bezighoudt met de details van een diner voorafgaand aan Trumps inauguratie.

Er werd een luxe voorgerecht met kaviaar geserveerd, in een goudkleurig ei dat in een eierdop op een bord staat. De gouden eieren staan volgens Augé symbool voor de hele inauguratie van Trump: een over-the-top visuele presentatie, oppervlakkig gelikt, maar zonder klasse of inhoud.

Zo ervaart hij het woord ‘visie’ ook. Het klinkt mooi en gelikt, maar zegt volgens hem vaak weinig. “Sindsdien moet ik bij het woord ‘visie’ altijd aan de eieren van Melania denken”, lacht hij. “Het klinkt prachtig, maar wat heb je er eigenlijk aan?”

Sciencefiction als venster op de werkelijkheid

Augé geeft aan de universiteit vakken over sciencefiction, toekomststudies, propaganda en filmstudies. De rode draad is niet een vooraf bedacht onderwijsprogramma, maar zijn eigen nieuwsgierigheid. “Ik geef les over dingen die ik echt interessant vind. Daarom kan ik er uren over praten.”

In zijn colleges gebruikt Augé films, series en boeken om maatschappelijke ontwikkelingen bespreekbaar te maken. Sciencefiction is voor hem niet alleen entertainment, maar ook een manier om de samenleving te begrijpen en over mogelijke toekomsten na te denken. “Je kunt de toekomst niet bouwen zonder haar eerst te verbeelden.”

Sciencefiction maakt het volgens hem mogelijk om scenario’s te onderzoeken die ooit onmogelijk leken, maar steeds realistischer worden. Overheden, legers en internationale organisaties begrijpen dat al langer, zegt hij. “De Amerikaanse en Franse legers gebruiken sciencefiction. De CIA gebruikt sciencefiction. Verbeelding is een serieus instrument.”

Dat wil hij ook meegeven aan zijn studenten. Studenten moeten volgens hem begrijpen dat ideeën uit films en boeken uiteindelijk werkelijkheid kunnen worden. Wie technologie en maatschappelijke ontwikkelingen alleen als abstracte theorie beschouwt, kan volgens hem belangrijke veranderingen missen.

Technologie als hulpmiddel, niet als doel

Die overtuiging vormt ook de basis voor zijn experimenten met nieuwe technologie. Augé ontwikkelde bijvoorbeeld met behulp van AI een metaverse – een virtuele leeromgeving – waarin studenten zelfstandig door het lesmateriaal konden navigeren. Studenten kunnen met hun avatar in de metaverse rondlopen en uitleg krijgen over lesmateriaal van een digitale mentor. Na een semester proefdraaien gaven de meeste studenten toch de voorkeur aan zijn fysieke colleges.

“Sommigen vonden de metaverse lijken op een slechte versie van Fortnite”, lacht hij. “Eigenlijk was dat voor mij een goede uitkomst. Als ze de technologie geweldig hadden gevonden, was dat interessant geweest. Maar als ze zeggen: we willen liever jouw colleges, dan weet ik ook dat het menselijke element belangrijk is.”

Meer tijd voor persoonlijk contact

Augé wil technologie niet inzetten om docenten overbodig te maken, maar om hen meer tijd te geven voor studenten: wat als AI en technologie een deel van de kennisoverdracht kunnen overnemen zodat een docent meer tijd overhoudt voor gesprekken met studenten? Hij denkt daarbij aan het systeem van Oxford en Cambridge, waar studenten intensief en soms één-op-één door een docent worden begeleid.

Binnenkort experimenteert hij samen met de Community for Learning and Innovation verder om een virtuele leeromgeving te integreren in het onderwijs. “We willen studenten online een betere ervaring bieden, zonder de menselijke factor uit het oog te verliezen.”

De arrogantie van academia

Augé is populair onder studenten, toch is hij opvallend sceptisch over de invloed die je als docent kunt hebben. “Het is arrogant als academici denken dat ze het leven van een hele generatie kunnen veranderen”, zegt hij. “Het enige wat je kan doen is de nieuwsgierigheid van studenten aanwakkeren.” Van de 36 studenten in zijn college vandaag zullen er ongetwijfeld veel zijn die vooral voor de studiepunten komen, denkt hij. Dat vindt hij geen probleem. “Maar als vier of vijf studenten echt iets meenemen van wat ik vertel, dan is dat al geweldig.”