Docenten in de canvascrisis: ‘Uiteindelijk gebruikt iedereen wat op dat moment het beste werkt voor studenten’

De hack van onderwijsplatform Canvas zorgde de afgelopen dagen niet alleen voor frustratie bij studenten, maar legt ook grote druk op docenten. Om de problemen op te lossen, zoeken ze regelmatig platforms buiten de universiteit op.

Universitair hoofddocent Sjoerd van Tuinen (Erasmus School of Philosophy) heeft veel werk gestoken in Canvas. Voor het college Philosophy of Art, Media and Technology heeft hij samen met nog een universitair docent en drie tutoren een uitgebreid systeem gebouwd binnen het platform: instructies, video’s, literatuur, deadlines en fora waar studenten onderling kunnen discussiëren. Daarnaast verloopt de scriptie- en schrijfvaardighedentraining ook via Canvas en de SpeedGrader-functie. “Daar zit ook de plagiaatcheck in en allerlei tools die essentieel zijn voor feedback op schrijfopdrachten.”

Ongeveer honderdvijftig studenten volgen het strak geplande college. “Omdat we veel dubbelstudenten hebben, komt alleen een deel van de studenten naar de colleges. De rest werkt met video’s en instructies op Canvas. Daarom is deze cursus echt afhankelijk van de digitale leeromgeving”, vertelt Van Tuinen. “Het loopt nu een beetje in de soep.”

Verwarring

Nu Canvas tijdelijk offline is, ontstaat er veel verwarring onder studenten. Van Tuinen ontvangt voortdurend mails met vragen over deadlines, opdrachten en cursusinformatie. “Het is heel frustrerend. Ik krijg veel e-mails die ik niet kan beantwoorden, omdat ik zelf ook nog niet precies weet hoe het verdergaat. Je moet het dan maar een beetje op zijn beloop laten, maar dat is natuurlijk niet goed als je maar acht weken hebt en daarin hoge ambities hebt voor iedereen.”

Alternatieven

Ook Ward Vloeberghs, docent en teamcoördinator bij de Erasmus University College, loopt tegen de gevolgen van de storing aan. Hij kwam maandagochtend terug van een week vakantie en wilde samen met twee collega’s de beoordeling van een opdracht afronden. Zonder toegang tot Canvas bleek dat onmogelijk. Ook bij het instituut staan ingeleverde opdrachten, feedback en cursusinformatie grotendeels opgeslagen op Canvas.

Waar Van Tuinen nu vooral ANS en Teams als alternatief gebruikt, grijpt Vloeberghs voorlopig terug op e-mail en diensten als Google Docs, Dropbox en Miro, een platform waarmee je samen op een whiteboard kunt werken, om studenten te informeren. Hoewel de universiteit medewerkers heeft geadviseerd geen externe platforms buiten de interne omgeving te gebruiken, blijkt dat volgens hem in de praktijk niet altijd uitvoerbaar. “Ik begrijp de instructies, maar ik vrees dat niet alle coördinatoren die informatie op tijd ontvangen. Uiteindelijk gebruikt iedereen vaak wat op dat moment het beste werkt voor studenten.”

Bij Van Tuinen leveren studenten hun opdrachten nu alsnog in via ANS, een digitale omgeving die de universiteit normaal gebruikt voor tentamens maar ook te gebruiken is voor thuisopdrachten. Toch ziet hij duidelijke beperkingen. “ANS heeft minder gunstige feedbackopties, dus het wordt lastiger om goede feedback te geven. Bovendien denk ik niet dat het ons nog lukt om dat binnen de oorspronkelijke termijnen te doen. Dat betekent dat studenten misschien al aan een tweede opdracht moeten beginnen zonder feedback op de eerste.”

Vertraging

De storing levert extra werk op, zeggen docenten. Toch ziet Vloeberghs dat niet als het grootste probleem. “Of je nu een e-mail schrijft of een Canvas-aankondiging plaatst, dat kost ongeveer evenveel tijd”, zegt hij. De echte uitdaging zit volgens hem in de kettingreactie die ontstaat zodra deadlines opschuiven. Studenten vragen mogelijk uitstel aan, waardoor opdrachten later worden ingeleverd en docenten hun cijfers ook later moeten verwerken. Dat heeft vervolgens weer gevolgen voor andere onderdelen van het onderwijsproces. “In mijn cursus bouwt de eerste opdracht voort op de tweede. Als feedback te laat komt, dreigt ook de volgende opdracht vertraging op te lopen.”

Volgens hem kan die vertraging uiteindelijk doorwerken naar examencommissies, herkansingen en zelfs afstudeerceremonies. “Er ontstaat potentieel een sneeuwbaleffect”, zegt hij. “Ik wil niet dramatisch doen, maar het risico bestaat wel.” Van Tuinen is het ermee eens. “Het betekent wellicht dat wij in de zomer meer opdrachten moeten gaan nakijken in de herkansingsperiode.”

Prettige communicatie

Universitair hoofddocent Ruth van der Hallen (Erasmus School of Social and Behavioural Sciences) heeft minder last van de Canvascrisis omdat ze momenteel geen onderwijs geeft. Ze begeleidt vooral studenten met stages en scripties en gebruikt Canvas daardoor minder intensief. Om Canvas te omzeilen gebruikt ze e-mail voor communicatie.

Wat haar vooral opvalt, is de communicatie vanuit de universiteit. “Ik ben positief verrast”, vertelt ze. “Elke dag krijg ik een update van de universiteit over de situatie. Normaal gesproken wacht je als docent vaak op de volgende stap, zonder te weten wanneer die komt. Nu is duidelijk wanneer je een nieuwe update kan verwachten.” Volgens haar verloopt die communicatie via meerdere kanalen tegelijk. “Niet alleen via e-mail en MyEur. Als ik Canvas open, staat daar ook informatie. De universiteit gebruikt veel verschillende kanalen om mensen te informeren. Ik vind dat heel prettig en voel me gesteund.”

Vloeberghs heeft dezelfde indruk. Volgens hem wordt er intensief samengewerkt, zowel binnen de universiteit als tussen Nederlandse universiteiten onderling. “Ik heb de indruk dat de universiteit boven op de situatie zit”, zegt hij. “Er zijn coördinatievergaderingen op universitair niveau en tussen universiteiten onderling. Dat is absoluut noodzakelijk.”

Afhankelijkheid van softwarebedrijven

Volgens docenten laat de huidige storing vooral zien hoe kwetsbaar het onderwijsproces wordt wanneer vrijwel alle communicatie, administratie en beoordeling via één digitaal platform verlopen. Van Tuinen wijst erop dat universiteiten de afgelopen jaren steeds meer zijn gaan werken met blended learning. “Dan maak je jezelf al gauw afhankelijk van dit soort commerciële applicaties”, zegt hij.

Volgens Vloeberghs roept de storing uiteindelijk ook een fundamentelere vraag op: hoe afhankelijk universiteiten zijn geworden van externe softwaresystemen zoals Canvas. “De langetermijnvraag is hoe blootgesteld we zijn aan externe softwareleveranciers”, zegt hij. “Dat gaat niet alleen over techniek, maar ook over financiële en politieke keuzes. Willen we zoveel essentiële diensten blijven uitbesteden puur vanwege kosten-efficiëntie?”