EUR wil dat over vijf jaar 40 procent van de hoogleraren vrouw is (dat is nu 26,7 procent)

Drie op de tien hoogleraren aan de Nederlandse universiteiten zijn vrouw, blijkt uit de nieuwste tellingen. De Erasmus Universiteit zit hier met 26,7 procent nog een stuk onder, maar heeft de ambitie geformuleerd om in 2030 dit percentage op 40 procent te hebben.

Dit schrijft de EUR in reactie op de nieuwe Monitor Vrouwelijke Hoogleraren, die maandag is verschenen. Daarin zet het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren elk jaar de verschillen tussen mannen en vrouwen in de Nederlandse wetenschap op een rijtje.

In een reactie op de monitor zegt rector magnificus Jantine Schuit, dat hoewel de helft van de academici aan de EUR vrouw is, dit niet in verhouding is tot het aantal vrouwelijke hoogleraren. “Met ons nieuwe streefcijfer van 40 procent in 2030 willen we het sterke doorstroompotentieel beter benutten: ruim 69 procent van onze promovendi is vrouw. Binnen de nieuwe strategie van de EUR om te ontwikkelen tot een engaged university, zoeken we ook naar alternatieve wegen naar het hoogleraarschap.”

Aanpak

In de reactie staat verder dat de universiteit niet alleen kijkt naar gender, maar kiest voor een ‘intersectionele benadering om inclusie te versterken en gelijke kansen te bevorderen voor alle groepen die traditioneel ondervertegenwoordigd zijn’.

Om tot dit percentage van 40 procent te komen, zet de universiteit in op onder meer transparantie in werving- en promotieprocedures, leiderschapstrainingen en beleidsmaatregelen voor een betere werk-privébalans.

Kritische massa

De LNVH noemt de landelijke 30 procent ‘een symbolische grens’. Vrouwen zijn geen uitzondering meer aan de top van de wetenschap en vormen samen een critical mass voor verandering, aldus de monitor.

Maar eigenlijk is die mijlpaal nog niet helemaal bereikt. In de laatste tellingen (peildatum 31 december 2024) was 29,9 procent van alle hoogleraren vrouw. Dat is bovendien omgerekend naar voltijdbanen (fte). In personen is het een paar tienden minder. “We kiezen ervoor dit te markeren als het behalen van de 30 procentgrens”, schrijven de auteurs desalniettemin.

Per universiteit

Aan alle universiteiten nam het aandeel vrouwelijke hoogleraren toe, behalve aan de TU Delft. Daar daalde het van 18,9 naar 18,6 procent. Delft is ook de enige universiteit met minder dan 20 procent vrouwelijke hoogleraren.

In totaal blijven zes universiteiten onder de 30 procent. Behalve Delft zijn dat de Vrije Universiteit Amsterdam, Wageningen Universiteit, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de technische universiteiten van Eindhoven en Twente.

De rest zit er dus boven, met eenzaam aan de top de Open Universiteit. Aan deze kleine Limburgse instelling, gespecialiseerd in afstandsonderwijs, is 42,8 procent van de hoogleraren vrouw.

Op andere hoge posities aan de universiteiten zijn vaak meer vrouwen te vinden. Van de 41 leden in de colleges van bestuur zijn er 21 vrouw. Dat is dus meer dan de helft.

Van de decanen, die leidinggeven aan een faculteit, is 36 procent vrouw en datzelfde geldt voor de directeuren van een onderzoeksinstituut. Bij de onderwijsinstituten komen vrouwen tot 47 procent.

Andere landen

Vergeleken met andere landen loopt Nederland bepaald niet voorop. Er zijn landen waar de situatie voor vrouwen nog schever is, zoals Duitsland en België: daar lag het percentage vrouwelijke hoogleraren in 2022 onder de 25 procent. Maar er zijn ook landen waar vrouwen vaker de top van de wetenschap bereiken. In Roemenië is meer dan de helft van de hoogleraren vrouw.

KNAW en NWO

In deze monitor kijkt de LNVH ook naar de man-vrouwverhoudingen bij de instituten van wetenschapsgenootschap KNAW en onderzoeksfinancier NWO. Alleen heten onderzoekers daar geen ‘hoogleraar’.

In de vergelijkbare hoge salarisschalen is bij NWO 23,8 procent vrouw. Deze NWO-instituten richten zich vooral op natuur en techniek, staat in de monitor, en dan is dit percentage iets hoger dan gemiddeld in die sector. De instituten van de KNAW komen tot 28 procent vrouwen in die salarisschaal.

Gaat het de goede kant op met vrouwen in de wetenschap? Het LNVH waarschuwt voor zelfgenoegzaamheid: “Groei is nog steeds bescheiden en ongelijk verdeeld over instellingen en vakgebieden”, staat in de monitor. Het kan zomaar twintig jaar duren voordat er evenveel vrouwen als mannen hoogleraar zijn.