Met deze theatershow hoopt cybersecurityexpert Bernold Nieuwesteeg eindelijk iedereen wakker te schudden

Rennen, schreeuwen, een toespraak met Duits of Amerikaans accent. Niets is Bernold Nieuwesteeg te gek om zijn boodschap over te brengen: we zijn in een nieuw tijdperk beland waarin we goed moeten opletten hoe we met technologie omgaan. Zijn try-out theatercollege over cybersecurity trok dinsdagavond een volle Paviljoenzaal.

Hoeveel data past er eigenlijk op een ouderwetse floppy? De zaal weet dat heel goed: 1,44 megabyte om precies te zijn. “Er zitten hier weinig studenten, hoor ik al”, lacht Nieuwesteeg, oprichter van het Erasmus Centre for Law and Economics of Cyber Security. “Die denken namelijk dat er 2 gigabyte op past.” Het klopt: in de zaal zitten vooral familie, vrienden en een flinke groep die de opkomst van de floppydisk nog bewust meegemaakt heeft.

Niemand reageert

De voorstelling Cassandra.exe begint als een vrij regulier college, waarin Nieuwesteeg zijn frustraties als cybersecurityexpert etaleert. Hoewel hij het gevoel had dat er iets groots aan de hand was, leek niemand ervan wakker te schrikken. “Eerst schreef ik rapporten, maar die verdwenen in een la. Daarna ging ik in kranten schrijven, maar er reageerde bijna niemand op mijn stukken. Toen dacht ik: ik moet een community bouwen, dus kwamen er webinars en talkshows. Wie heeft al een webinar van mij gevolgd?” Tot zijn verbazing gaan er best veel handen de lucht in. “De grap was eigenlijk dat niemand zou reageren”, lacht hij gespeeld verbolgen. Nu probeert hij dus de wereld wakker te schudden met een theatercollege.

Zijn eigen wake-upcall was de hack op scheepsrederij Maersk in 2017. Russische hackers wisten malware in de boekhoudsoftware van het bedrijf te injecteren, waardoor er vijf dagen lang in een groot deel van de Rotterdamse havens geen containers gelost konden worden. De moraal van het verhaal: als Maersk net als de Titanic zijn data had gecompartimenteerd had de Russische hack veel minder dramatische gevolgen gehad, maar de raad van bestuur en de IT-afdeling verstonden elkaar niet. Een technisch verhaal, maar met gelikte AI-geanimeerde beelden en erg harde muziek brengt Nieuwesteeg zijn verhaal met verve.

Cursus cybercrimineel

Vervolgens nodigt de cybersecurityexpert het publiek uit tot een ludieke opleiding tot cybercrimineel. Eerst vertelt hij hoe twee Amerikaanse goede doelen ieder zomaar 10.000 dollar van hackers ontvingen. Maar waarom? Hij legt uit hoe je ransomware goed aanpakt: behandel je slachtoffers als klant, geef early-birdkorting, zorg voor een eenvoudige betalingsmethode (bitcoin!) en goede klantenservice. “Want je wil natuurlijk niet dat het ze niet lukt om te betalen.” Én doneer een deel van je opbrengst aan goede doelen. Dan weet de ‘klant’ in elk geval dat een deel van het bedrag goed terechtkomt.

Met een nog dikkere knipoog roept hij het publiek op de criminelen te helpen: installeer geen wachtwoordmanager, schakel multifactorauthenticatie uit en versleutel je data niet.

Hydratatiemomentje

Via Trump en zijn techvrienden, de cloudoplossing van de gemeente Ommen, Pearl Harbor en een geheime Europese techbijeenkomst in de stijl van de film 300 met bombastische muziek, leidt Nieuwesteeg zijn publiek in hoog tempo langs de risico’s van AI en afhankelijkheid van Amerika. Daarbij doet hij onder andere het Polygoonjournaal, president Franklin D. Roosevelt en zijn basisschoolleraar na.

Ook rent hij zich rot om de AI-ratrace bij te benen. Dat staat symbool voor de arbeidsproductiviteitsparadox: we zijn de afgelopen jaren allemaal harder gaan werken, maar het levert nauwelijks extra waarde op. Hij heeft de ‘hydratatiemomentjes voor Bernold’ die af en toe ingelast worden echt nodig om weer even op adem te komen. Ook het publiek kan dan alle informatie even op zich laten inwerken.

Na afloop geeft de zaal de docent een daverend applaus. Als Nieuwesteeg uitgepuft is, vertelt hij dat hij aan het begin van de voorstelling ‘heel nerveus’ was. “Maar na de eerste zin kwam ik een beetje los.” Het verhaal dat hij in de show vertelt dat niemand op zijn alarmerende rapporten of opiniestukken reageert, is uit het leven gegrepen. “Het komt bij de gemiddelde Nederlander gewoon niet aan. Vijf jaar geleden waarschuwde ik al over digitale autonomie, en nog steeds is onafhankelijk worden van Big Tech voor veel bedrijven en instellingen geen belangrijk thema.”

Bernold Nieuwesteeg is cybersecurityonderzoeker op het snijvlak van rechten, economie en cybersecurity en oprichter van het Erasmus Centre for the Law and Economics of Cyber Security. Voordat zijn show Cassandra.exe op 17 november in première gaat in Woerden, geeft hij nog twaalf previews, waarvan een deel bij bedrijven.