Topambtenaar voorzag mentale schade bij jongeren door coronamaatregelen

De coronamaatregelen hebben studenten hard geraakt. Of er voldoende voor hen is gedaan tijdens de lockdowns is een moeilijke vraag, zei topambtenaar Roscam Abbing tijdens zijn verhoor in de Tweede Kamer.

Colleges en werkgroepen gingen online, verenigingsactiviteiten werden afgelast, stages konden niet doorgaan en studenten verloren hun bijbaan. Het contact met medestudenten en docenten nam af en de eenzaamheid groeide.

Er waren grote zorgen over de positie van jongeren tijdens de coronacrisis, zei Mark Roscam Abbing in zijn verhoor op maandag. De negatieve gevolgen kwamen volgens hem ‘niet zozeer van het virus, maar van de maatregelen’. Het sluiten van het onderwijs ‘heeft structureel de meeste schade toegebracht’.

Roscam Abbing werd in oktober 2020 benoemd tot ‘directeur-generaal samenleving covid-19’. Hij moest zich bezighouden met de sociaal-maatschappelijke impact van de pandemie op de samenleving.

Terugblikken

Hij is een van de velen die nu worden verhoord door de parlementaire enquêtecommissie, die in het leven is geroepen om terug te blikken op het coronabeleid en lessen te trekken voor de toekomst. Dan zijn we beter voorbereid op een volgende crisis, is het idee. Gedurende negen weken worden tientallen belangrijke figuren verhoord, onder wie oud-ministers en virologen.

Toen Roscam Abbing in het najaar van 2020 begon met zijn functie zat de wereld al diep in de coronacrisis. De hoop was dat we er langzaam uit zouden komen, vertelde hij. Maar dat viel tegen: strengere maatregelen bleven nodig.

Contact vermijden

Volgens Roscam Abbing was het duidelijk dat er iets gedaan moest worden voor jongeren, ‘die eigenlijk weinig te vrezen hadden van het virus, maar wel heel veel last hadden van de maatregelen’.

Om de verspreiding van het virus tegen te gaan, wil je contact vermijden, maar ‘juist jongeren hebben vaak heel veel behoefte aan contacten’. Het sluiten van onderwijs leidde tot leerachterstanden en sociaal-psychische schade, aldus Roscam Abbing.

Was het vooraf bekend dat het sluiten van het onderwijs deze impact zou hebben, werd hem gevraagd. “Ja, eigenlijk wel.” Eerder onderzoek uit het buitenland wees daar al op.

Schrijnende verhalen

Roscam Abbing hoorde schrijnende verhalen van jongeren tijdens de crisis: “Zij waren ervan overtuigd, en dat geloof ik graag, dat deze maatregelen veel meer schade hadden toegebracht dan het virus zou kunnen”. Of er voldoende voor deze groep is gedaan vindt hij ‘een heel moeilijke vraag’.

Ten tijde van de avondklok in 2021 werd onderzoek gedaan naar het mentale welzijn van studenten. Daarin stond dat twee op de drie studenten zich emotioneel uitgeput voelden. Een kwart was levensmoe en had weleens de wens om na het inslapen nooit meer wakker te worden. 

Volgens Roscam Abbing moesten er voortdurend ingewikkelde keuzes worden gemaakt. Het sluiten van het onderwijs of het beperken van ziekenhuisopnames ‘zijn beslissingen op leven en dood die je op dat moment moet maken’.

Om de gevolgen van de lockdowns in het onderwijs en onderzoek te verzachten, stelde het kabinet 2,7 miljard euro beschikbaar. Bijna de helft van dit bedrag werd ingezet om studenten financieel te ondersteunen. De rest ging naar de onderwijsinstellingen. De coronasteun zou goed besteed zijn, bleek vorig jaar uit onderzoek.

De sluiting van het onderwijs komt over twee weken uitgebreider aan bod. Dat is het thema van week vier van de coronaverhoren.