Hoe Femke na de dood van haar vader weer vreugde vond in een tekening

Filosofiestudent Femke de Bruin verloor haar vader in de week dat ze slaagde voor de middelbare school. Ze ging met het verlies om door het eerst weg te duwen en daarna boos te worden. Uiteindelijk vond ze weer vreugde via een simpele tekening, die leidde tot haar eigen kledingmerk voor mensen in rouw.

Toen Femke de Bruin voor haar studie naar Rotterdam verhuisde, zocht ze vooral afleiding. Ze ging in een groot studentenhuis wonen, liep alle feestjes af en zorgde dat ze altijd iets leuks te doen had. Rouwen om haar vader, dacht ze, kon wachten.

Nu ze 25 jaar is en bezig met het afronden van haar masterscriptie bij Filosofie, heeft ze haar donkerste dagen omgetoverd in een kledingmerk genaamd The Big Bliss Project. Ze wil daarmee andere rouwende studenten laten weten dat ze niet alleen zijn.

Strenge maar liefdevolle vader

Femkes vader was behoorlijk streng maar ook het soort ouder dat zich achter deuren verstopte als hij thuiskwam en tevoorschijn sprong om zijn dochters te laten schrikken. In het weekend coachte hij de hockeyteams van alle drie zijn dochters. Met hard werken kun je alles bereiken, geloofde hij, en zijn hele leven probeerde hij dat aan zijn kinderen mee te geven.

“Wat hij vooral van ons verwachtte, was dat we de beste versie van onszelf probeerden te zijn”, zegt Femke. “In elke situatie kijk je eerst wat je zelf kunt doen. Wat is jouw verantwoordelijkheid?”, herinnert ze zich. Hij leerde haar ook haar eigen emoties te analyseren, iets waar Femke hem nog steeds dankbaar voor is.

Hij werd ziek toen ze 16 was en overleed twee jaar later. De relatie in die laatste jaren was ingewikkeld. “Ik was een tiener die zich verzette tegen alles wat hij zei dat ik moest doen”, zegt Femke. Haar vader had beloofd dat hij er niet dood aan zou gaan. “Ik denk dat het frustrerend voor hem was om met mensen over zijn ziekte te praten”, zegt ze. Er was geen afscheid en geen laatste gesprek.

Vier nachten per week

Op het moment dat Femke in Rotterdam ging studeren, vond ze dat ze wel genoeg gerouwd had. Het was bijna een jaar sinds het overlijden en ze wilde wat elke andere student wilde: een frisse start. “Ik wilde gewoon net als iedereen zijn. Onbezorgd, vrij, feesten, en af en toe een beetje studeren”, zegt ze.

Toen voelde het normaal omdat haar ouders zo ook over het studentenleven spraken. Maar terugkijkend erkent ze dat ze telkens de makkelijkste uitweg zocht wanneer het verdriet bij haar naar boven kwam. “Op momenten dat ik eigenlijk had moeten zeggen dat ik tijd voor mezelf nodig had, deed ik dat niet. Ik ging gewoon feesten omdat dat makkelijker was.”

Ze vertelde niet veel mensen wat er gebeurd was. “Ik droeg een rugzak vol verdriet mee, terwijl anderen gewoon hun leven aan het opbouwen waren”, zegt ze. Na twee jaar worstelen liep ze tegen een muur. Ze kon niet meer uit bed komen om te studeren. Ze pakte haar tas en ging vijf maanden bij haar moeder wonen.

‘Rouw komt in golven’

Bij haar moeder ging ze wandelen met de hond, Game of Thrones kijken. Ook zocht ze professionele hulp. Een paar jaar later, na veel sessies met therapeuten en vertrouwenspersonen voor rouw, spoelde er een golf van woede over Femke die ze zelf niet had zien aankomen. Woede richting haar vader omdat hij geen afscheid had genomen, en richting haar moeder omdat zij haar niet had verteld hoe slecht hij eraan toe was.

“Ik voelde haat”, zegt ze. “En toen dacht ik: hoe kan ik boos zijn op iemand die er niet meer is? Er is geen gesprek mogelijk”, voegt Femke toe. Zelfs nu, zeven jaar later, voelt ze soms de zwaarte en leegte zonder meteen te weten waarom, en dan kijkt ze in de agenda en ziet ze zijn verjaardag naderbij komen. “Het is vaak die dag die zich langzaam aandient”, zegt ze. Rouw, heeft ze geleerd, beweegt zich niet in fasen maar in golven.

‘Ik voelde eindelijk vreugde’

Terwijl ze bij haar moeder woonde, deed Femke mee aan een workshop creativiteit. Bij een van de opdrachten moest ze iets in haar omgeving vinden om eigen te maken. Ze zag een klein beeldje op een plank en tekende daar kleine, ronde figuurtjes van op papier.

“Ik voelde een piepklein deel in mij dat wilde glimlachen. Ik kon weer vreugde voelen”, zegt ze. Toen een goede vriend, die haar na het overlijden gesteund had, jarig was, zette ze de tekening op een hoodie als cadeau.

Steeds meer mensen vroegen om zo’n hoodie. De tekening belandde op meer spullen en groeide uiteindelijk uit tot een echt merk, The Big Bliss, vernoemd naar de ‘grote blij’ die de tekening haar die eerste keer gaf. Ze runt het merk nu samen met haar jongere zus, die 14 was toen hun vader overleed. Tot nu toe zijn er ongeveer vijfhonderd hoodies verkocht. Mensen kopen de hoodies voor vrienden die ook rouwen. “Ik krijg berichten dat het mensen een veilig gevoel geeft. Ze zijn een beetje minder alleen”, zegt ze.

Wees je eigen vriend

Femke is voorzichtig met het geven van advies aan andere studenten die te maken krijgen met rouw. Verschillende dingen werken voor verschillende mensen, zegt ze. Maar er zijn dingen waarvan ze wenst dat iemand ze haar eerder had verteld.

“Vergelijk jezelf niet met anderen. Jouw situatie is uniek en als anderen lijken te weten hoe het moet, zegt dat niets over jou”, zegt ze. Ze wenst wel dat ze eerder professionele hulp had gevraagd in plaats van te wachten tot ze niet meer uit bed kon komen. Haar studieadviseur die haar vertelde dat ze alle tijd en ruimte mocht nemen, was het duwtje dat ze nodig had om haar studie een jaar te pauzeren en te werken aan haar herstel. “Universiteiten zouden soms meer naar de mens kunnen kijken dan naar het studentnummer”, voegt ze toe.

Ze heeft wel één advies: “Probeer met jezelf om te gaan zoals je met vrienden zou omgaan die je vertellen wat zij doormaken. Hoe zou je op hen reageren? Reageer zo ook op jezelf.”