ISS-studenten krijgen verplichte reeks trainingen over ongewenst gedrag

Nieuwe studenten aan het International Institute of Social Studies (ISS) in Den Haag zijn vanaf dit jaar verplicht om een serie workshops over ongewenst gedrag te volgen. Studentendecaan Martin Blok: “Wij zijn de enige faculteit in Nederland die deze workshops verplicht.”

Decaan Inge Hutter, studentendecaan Martin Blok, vertrouwenspersoon Debra Young en promovenda Brenda Rodríguez Cortés verwelkomen donderdag nieuwe studenten in de aula van het ISS-gebouw. Rijen witte stoelen staan klaar voor deelnemers, op de PowerPointpresentatie staan de foto’s van de mensen die betrokken zijn bij de workshops – met hun gewenste voornaamwoorden achter hun naam.

Afspraken ondertekenen

Bij aankomst krijgen studenten twee identieke blaadjes waarop ‘Declaration for a Safe and Inclusive ISS’ staat. Er staan afspraken op zoals ‘werken aan een safe space waar we kwetsbaar, eerlijk en open met elkaar kunnen zijn’ en ‘je onthouden van pesterijen, discriminatie of intimidatie in welke vorm dan ook’. Studenten moeten deze afspraken ondertekenen en teruggeven aan studentendecaan Blok. “De andere kopie neem je mee naar huis en plak je op de koelkast zodat je altijd wordt herinnerd aan deze afspraken”, zegt Rodríguez Cortés, half grappend, tegen de deelnemers.

Zodra alle 140 studenten de zaal vullen, beginnen Blok en Rodríguez Cortés met de toelichting over de workshops. “We zijn begonnen met een soortgelijke training in 1992”, vertelt Blok. “Maar ons viel het op dat de deelnemers mensen waren die óf heel veel wisten van het onderwerp óf geïnteresseerd en daardoor al bewust waren over grensoverschrijdend gedrag.”

Het ISS wil dat alle studenten basiskennis hebben hierover, daarom verplicht het instituut de workshops. Voor de reeks krijgen ze één studiepunt. “Er zijn meerdere universiteiten die soortgelijke workshops aanbieden, maar wij zijn de enige faculteit waar deze verplicht en onderdeel van het curriculum zijn. Wel was er eerst een studentenprotest nodig vorig jaar om het bestuur te overtuigen dat deze workshops echt de moeite waard zijn”, zegt Blok met een knipoog. “We hopen natuurlijk dat de rest van de EUR in onze voetsporen treedt.”

Melden is belangrijk

Rodríguez Cortés volgt met toelichting over wat studenten kunnen doen als ze ongewenst gedrag meemaken. Studenten kunnen bij vertrouwenspersonen terecht. Die kunnen advies geven en studenten bijstaan mochten ze een aangifte willen doen of psychologische hulp nodig hebben. “Ook als jullie het buiten de campus meemaken, kunnen jullie naar ons toe komen. Wij zullen ons best doen om jullie te helpen”, benadrukt ze.

Een student steekt haar hand op: “Maar wat moet ik doen als het op de markt gebeurt? Moet ik de dader meeslepen en naar jullie toe meenemen?” Studentendecaan Blok legt uit dat het vooral gaat om de verwerking. “Het helpt altijd om erover te praten, ook over zaken die zich buiten de universiteit afspelen kunnen we je advies geven”, zegt hij. Rodríguez Cortés voegt eraan toe: “Zelfs als je een ‘klein incident’ meemaakt, is het handig om het te melden, dan hebben wij een aantekening, mocht het later escaleren.”

Wat is consent?

Gabriella Thompson van stichting Our Bodies Our Voice neemt het programma over. De volgende twee uur geeft ze een training over consent; het gaat over hoe je instemming geeft en vraagt bij seksuele interactie. Consent kan je herkennen aan vier elementen: het is duidelijk (clear), samenhangend (coherent), vrijwillig (willing) en doorlopend (ongoing).

‘Duidelijk’ betekent dat er geen twijfel mogelijk is. “Daarom is zwijgen geen ‘ja’. Uitspraken zoals ‘ik weet het niet’ en ‘misschien’ zijn ook geen consent”, zegt Thompson. Met ‘samenhangend’ bedoelt ze dat iemand die geen rationele, verstandige beslissing kan nemen, geen consent kan geven. Iemand die slaapt bijvoorbeeld. Vervolgens moet consent vrijwillig worden gegeven en het moet bij elke stap aanwezig zijn. “Stel dat je intiem wordt met iemand. Hij of zij – of jij – mag altijd van gedachten veranderen. Daardoor moet je regelmatig checken of het nog oké is voor de andere partij”, licht ze toe.

‘Nee’ is een complete zin

Vervolgens geeft Thompson dertien stellingen waarop studenten moeten reageren of ze het ermee eens zijn: compliment geven aan een vreemde op straat is vriendelijk (studenten mompelen dat het van de situatie afhangt); nudes ontvangen is een vorm van compliment (hier en daar wordt gegrinnikt); het is oké om met iemand anders te zoenen als je in een relatie zit (studenten kunnen hun lach niet meer inhouden). Een student aan de rechterkant van de zaal steekt haar hand op. “Het is misschien een impopulaire mening, maar zolang je partner en jij het eens zijn dat jullie met iemand anders mogen zoenen, is het toch geen probleem? Degene met wie je zoent moet natuurlijk ook weten dat je een open relatie hebt.”

De discussie gaat vervolgens niet alleen over seks, maar bijvoorbeeld ook over alcoholconsumptie. “Ik drink niet”, vertelt een student. “Maar in mijn land is drinken de enige manier om vrienden te maken. Ik heb een keertje toegegeven en meegedronken met collega’s, en verdomd, ik maakte inderdaad snel vrienden”, vertelt ze. “Ik vind het echt vervelend dat ik altijd moet uitleggen waarom ik niet drink.” Thompson knikt begrijpend. “Soms zijn we vergeten dat ‘nee’ een complete zin is. Als iemand nee zegt, dan is het klaar. Je hoeft haar of hem niet te bevragen om de reden.”

Heel belangrijk

Student Conor Farrell vindt de workshops belangrijk voor een internationale omgeving zoals het ISS. “De studenten komen uit verschillende hoeken van de wereld, met verschillende normen en waarden. Om een veilige omgeving te creëren moet iedereen dezelfde basiskennis hebben.” Hij komt uit Verenigde Staten waar de MeToo-beweging vandaan komt. “Toch missen we in de VS dit soort cursussen. Ik heb tien jaar geleden een training gevolgd over ongewenst gedrag, maar zo veel dingen zijn inmiddels veranderd, dus ik ben blij dat het ISS dit aanbiedt.”

Ook studenten Smriti Sahni en Alexander Bijoux hebben veel geleerd van de workshop. “Vooral over hoe je de grenzen van anderen respecteert en je eigen grenzen bepaalt”, vertelt Smriti. Alexander voegt eraan toe: “Wat interessant voor mij is, zijn de culturele verschillen onder ISS-studenten, die spelen natuurlijk een rol in hoe je met elkaar omgaat. Ik kom bijvoorbeeld uit Italië. Daar hebben wij veel meer fysiek contact, zoals een kus of een knuffel geven, dan hier in Nederland. Onder andere door deze workshop ben ik me er bewuster van geworden dat de Italiaanse manier van omgaan niet per se vanzelfsprekend is voor mensen uit andere landen.”