Stem voor of tegen het einde van de basisbeurs

Zal een nieuw kabinet de langstudeerboete weer afschaffen? Moet je alvast afscheid gaan nemen van je basisbeurs? Dat is mede afhankelijk van de politieke partij waarop je stemt. De belangrijkste onderwijsplannen op een rijtje.

Er was het afgelopen jaar veel rumoer in studentenland. Na de stormachtige invoering van de langstudeerboete waagde inmiddels demissionair staatssecretaris Zijlstra zich aan het afschaffen van de basisbeurs voor masterstudenten. Zo ver kwam het niet. Het kabinet viel en het wetsvoorstel kwam grotendeels in de prullenbak terecht. Alleen het ov-reisrecht werd in juni op de valreep ingekort van zeven naar vijf jaar.

Maar of het daarbij blijft is de vraag. Na de verkiezingen zal er onderhandeld moeten worden over een regeerakkoord. En wie de voorlopige verkiezingsprogramma’s bestudeert ziet dat een flink aantal partijen de basisbeurs wil afschaffen.

Leenstelsel

De VVD was altijd al voorstander van een leenstelsel, net als D66 en GroenLinks. De PvdA twijfelde even, maar schaart zich er nu ook definitief achter. Over de details zijn ze het nog niet helemaal eens. VVD en D66 willen de terugbetalingstermijn verlengen van vijftien naar twintig jaar, zodat studenten meer tijd hebben om hun hogere schuld af te lossen en de overheid ook daadwerkelijk wordt terugbetaald. PvdA en GroenLinks vinden dat een eventuele restschuld na vijftien jaar moet worden kwijtgescholden. GroenLinks wil de afbetalingsregels wat versoepelen en krijgt daarbij wellicht steun van D66, dat dit overweegt voor beroepen waar veel vraag naar is.

Maar niet iedereen wil een leenstelsel: als het aan SP, CDA, CU en SGP ligt blijft de basisbeurs in ieder geval in de bachelorfase behouden.

Aanvullende beurs

Dat geldt ook voor de aanvullende beurs. Geen enkele partij wil daar vanaf. Staatssecretaris Zijlstra (VVD) had vergevorderde plannen om de regels voor een aanvullende beurs te verscherpen: studenten die hebben gebroken met hun ouders of van wie de ouders onvindbaar zijn, zouden hem niet langer krijgen. Maar of dit in het VVD-programma terechtkomt is nog niet duidelijk. GroenLinks wil de aanvullende beurs juist verhogen en de regels versoepelen zodat meer studenten ervoor in aanmerking komen.

Op de christelijke partijen na, willen ze allemaal de langstudeerboete afschaffen. Alleen het CDA en de SGP staan nog achter de boete van drieduizend euro voor studenten die meer dan een jaar studievertraging oplopen. De andere partijen willen hem afschaffen. Al komt daar in vrijwel alle gevallen een leenstelsel voor in de plaats. En dan is zo’n langstudeerboete toch goedkoper, dan het inleveren van de beurs voor uitwonenden à 3200 euro per jaar. De SP wil als enige zowel de langstudeerboete afschaffen als de basisbeurs behouden.

Gratis bètastudies

Een oproep van werkgevers om bèta- en technische studies gratis te maken, blijkt gehoor te vinden. De PvdA wil het collegegeld voor een aantal technische studies helemaal afschaffen. Het CDA wil niet alleen het tarief voor bèta’s verlagen, maar bijvoorbeeld ook voor leraren- en zorgopleidingen. De SGP op zijn beurt ziet meer in het verstrekken van beurzen aan de beste bèta-studenten.

Opleidingen waarmee geen droog brood te verdienen valt, wil het CDA iets duurder maken, terwijl GroenLinks het collegegeld voor alle studies juist met vijfhonderd euro wil verlagen.

OV-reisrecht

Het lijkt er niet op dat de recente inperking van het ov-reisrecht door een nieuwe regering ongedaan wordt gemaakt. Alleen SP en PvdA zijn daar voor. GroenLinks wil één jaar aan het gereduceerde reisrecht toevoegen, zodat studenten in zowel hun bachelor als hun master kunnen uitlopen zonder verlies van ov-kaart.

Tweede studies

Meer animo is er om tweede studies weer tegen het normale collegegeldtarief aan te bieden. D66 en SP zijn warm voorstander, net als de PvdA. Maar VVD, CDA, GroenLinks en SGP zijn tegen. De VVD wil geen “spijtoptanten” bekostigen die ‘bij nader inzien’ nog een ander studie gaan doen. GroenLinks en de SGP zouden het wel willen, maar vinden het op dit moment te duur. Premasters moeten van GroenLinks en het CDA wel gewoon tegen het lage collegegeldtarief kunnen worden gevolgd.

Fundamenteel onderzoek

CDA en VVD zijn nog steeds enthousiast over hun topsectoren beleid, al mag fundamenteel onderzoek volgens de partijen niet vergeten worden. Het CDA wil daar ook echt de portemonnee voor trekken, net als SP, SGP, D66 en de PvdA. Die laatste twee willen dat de FES-gelden (aardgasbaten) weer aan onderzoek worden besteed. De SP hoopt er honderd tot tweehonderd miljoen voor vrij te maken. En GroenLinks stelt dat de focus verlegd moet worden naar fundamenteel onderzoek: “we moeten ons niet blindstaren op toepasbaarheid”. HOP

Verkiezingen 2012 – Standpunten hoger onderwijs 

  Basisbeurs of leenstelsel

Langstudeer-boete terugdraaien Technische studies gratis

OV-reisrecht terug naar zeven jaar Aanvullende  beurs

Verhoogd collegegeld tweede studies Meer geld voor fundamen-teel onderzoek

VVD

leenstelsel

ja

nee

nee

behouden/versimpelen

zo laten

misschien

CDA

basisbeurs in bachelor,

lenen in masterfase

nee

goedkoper maken

nee

behouden

zo laten

ja

PvdA

leenstelsel

ja

ja

ja

verhogen

afschaffen

fes-gelden-terug

SP

basisbeurs

ja

nee

ja

behouden

afschaffen

100-200 miljoen

D66

leenstelsel

ja

nee

nee

behouden

afschaffen

fes-gelden-terug
GL

leenstelsel

ja

collegegeld alle studies 500 euro omlaag  naar zes jaar

verhogen en voor meer studenten

zo laten

nee

CU

basisbeurs

nee

nee

nee behouden

zo laten

nee

SGP

basisbeurs

nee

nee, beurzen

nee

behouden

zo laten

ja

PVV

x

x

x

X

x

x

x

 Voor afzonderlijke interviews met de onderwijswoordvoerders, klik op onderstaande links:

De PVV weigerde deelname.

Deel dit artikel

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
  • Hiermee kun je je aanmelden voor de EM nieuwsbrief. Je krijgt elke donderdag een mail met het belangrijkste nieuws van de week. Er is een Nederlandstalige en een Engelstalige editie.

    Vragen over de nieuwsbrief? Lees eerst onze veelgestelde vragen.