Dichte clubs, dure drankjes en dansen met een matcha. Hoe het Rotterdamse nachtleven verandert

Dansen studenten nog? Clubs sluiten, uitgaan wordt steeds duurder en studenten lijken minder te drinken. In een serie verhalen zoekt EM uit hoe het Rotterdamse nachtleven verandert.

Wekelijks bezoek aan kroegen, clubs en huisfeesten is gehalveerd. De ene na de andere Rotterdamse club sluit de deuren. Gaan studenten nog uit? Of is de nachtcultuur aan het verdwijnen? Nee, zeggen experts, de grenzen van het nachtleven vervagen.

Pilar is op ontdekkingsreis. Ze is net in Rotterdam komen wonen, studeert economie en om de stad te leren kennen gaat de Spaanse achttienjarige uit: “Ik dans, ik ontmoet nieuwe mensen: deze ervaringen houden me gaande.” Ze geniet van de vrienden die ze op de dansvloer tegenkomt. Elke dinsdag vind je haar bij ESN Tuesdays en in de weekenden gaat ze naar Villa Thalia of Now & Wow. Drinken doet ze niet, dat heeft ze niet nodig om los te gaan. En het maakt de colleges om negen uur wat draagbaarder: “Als je het echt wil, kan je gewoon uitgaan tot 4 uur en de dag daarna studeren.”

Pilar lijkt onverstoorbaar, maar gaan jonge studenten nog zo veel uit? De coronapandemie heeft sporen achtergelaten. Een generatie studenten miste jaren waarin zij konden leren uitgaan. Horeca kampt met schulden en populaire clubs als 160k, Superdisco en Perron sloten recent hun deuren. Daarbij komt nog de concurrentie van de smartphone: jongeren vinden elkaar online en hoeven niet meer uit te gaan om verliefd te worden.

Was het tien jaar geleden werkelijk zo anders? Drie mensen die er toen bij waren en nog steeds veel te maken hebben met het uitgaansleven vertellen over de veranderende nacht: nachtburgemeester Thys Boer, gemeenteraadslid Josephine Baán van PRO, en Thom van Zanten, mede-eigenaar van bar Thoms waar je, als het meezit, ook kan dansen.

Uitgaan gehalveerd?

Het Trimbos-instituut concludeerde in 2023 dat wekelijkse bezoeken aan kroegen, clubs en huisfeesten was gehalveerd. Nog maar 13 procent van de mensen die uitgaan, gaat elke week naar een club. Het CBS concludeerde dit jaar dat studenten steeds langer bij hun ouders blijven wonen. Ruim 40 procent van de studenten blijft hun hele studie thuis wonen en komt daardoor minder makkelijk in aanraking met het nachtleven. Het aanbod lijkt ook gekrompen: 20 jaar geleden waren er in Rotterdam vier keer zoveel nachtclubs. Nu zijn er nog maar 10.

Volgens nachtburgemeester Thys Boer is dit geen reden om te denken dat de uitgaanscultuur verdwijnt. Hij komt op voor een bruisender nachtleven in Rotterdam door, samen met adviesraad N8W8, een brug te vormen tussen bewoners, gemeente en ondernemers. Hij vindt het beeld dat het nachtleven uitsterft onzin. Ondanks dat cijfers een statistische daling laten zien in uitgaanspubliek, ziet hij zelf ’s nachts nog altijd veel mensen: “Het aantal bezoekers in het nachtleven is gewoon gelijk gebleven, dat zie je ook in de cijfers van de nachtbus.” De buslijnen die in het weekend de hele nacht rondrijden worden evenveel gebruikt als voor de coronapandemie.

Steeds minder donderdagavond

Het zwaartepunt van de nacht verplaatst zich meer naar het weekend. Toen Boer ruim tien jaar geleden ging studeren, zag hij een bruisende donderdagavond die voelde als een avond voor studenten. Nu is dat op veel plekken in de stad anders. Thom van Zanten merkt dat ook in zijn bar Thoms: “Wij hebben vaak geprobeerd de donderdag op gang te krijgen en dat is ons nooit echt gelukt. Donderdag is wel gezellig, maar vrijdag en zaterdag blijven de uitgaansavonden.”

Boer stelt: “Het grote verschil met tien jaar geleden is niet het aantal mensen dat op straat loopt. Ik zie studenten nog steeds gewoon in de club. Ik zie ze werken, ik zie ze uitgaan, ik zie ze in allerlei verschillende hollen.” Maar hij ziet dat er grote uitdagingen bij zijn gekomen: “Het grote verschil is dat de kosten van een avond uit meer zijn gestegen dan wat mensen te besteden hebben. Jongeren hebben geen geld!”

Besparen op uitgaan

Jongeren in het bijzonder kampen met geldzorgen. Volgens een recent onderzoek van Nibud is het aantal mensen tussen de 18 en 30 dat moeite heeft rond te komen recent flink gestegen, tot wel 54 procent. Deze groep maakt zich ook bovengemiddeld zorgen over hun financiële situatie. Wanneer mensen moeten besparen, doen ze dat vaak op uitgaven voor hun vrije tijd. In andere woorden: ze besparen op uitgaan.

Josephine Baán is raadslid voor PRO, de grootste partij in de Rotterdamse gemeenteraad, en zet zich onder andere in voor het nachtleven. Zij benadrukt dat uitgaan niet altijd duur hoeft te zijn. “Je hebt het bijvoorbeeld het Eendracht Festival, dat is gratis. En zo zijn er meer plekken waar je gratis kan dansen, maar veel mensen weten dat niet. Ik denk dat dat heel mooie manieren zijn om kennis te maken met wat de nacht van Rotterdam allemaal te bieden heeft, zeker voor studenten die nieuw zijn in de stad.”

Toch hoopt ze dat mensen die daar wel het geld voor hebben, clubs ook ondersteunen. “Op dit moment proberen clubs de prijzen van hun kaartjes best wel laag te houden. Maar ik vind dat je ook niet altijd van zo’n club kan vragen om prijzen nog lager te maken, want je wil ook dat de artiesten die daar komen draaien goed betaald krijgen.”

Clubs krijgen weinig ruimte

Horecazaken worstelen zelf ook met geldproblemen. Waar ze tijdens de pandemie nog ondersteund werden, moesten ze later flinke schulden betalen. Club 160K – de naam verwijst naar de enorme coronaschuld die de eigenaar overhield aan zijn vorige club op dezelfde plek – sloot eerder dit jaar vanwege geldgebrek.

Maar geld is niet de enige uitdaging waar de horeca mee te maken heeft. Bar Thoms moest bijna een jaar zijn danskelder sluiten toen de vergunning niet geschikt bleek. Het pijnpunt: geluidsoverlast. Mede-eigenaar Thom van Zanten vertelt daarover: “Wij hadden een flinke discussie met de gemeente. Het bleek lastig om een harde grens te vinden: wat mag wel en wat niet? Ik snap aan de ene kant dat het voor de gemeente belangrijk is om regels in de gaten te houden. Maar aan de andere kant: wij waren al tien jaar zonder problemen bezig, dan is het jammer dat je wordt dichtgegooid.”

Inmiddels kan je bij Thoms weer dansen, maar de tijdelijke sluiting maakt een grotere uitdaging zichtbaar: de stad wordt krapper. Overal wordt gebouwd en de weinige ruimte die nog over is wordt steeds duurder. Ondernemers in het nachtleven kunnen niet altijd concurreren met commerciële bedrijven die woningen willen bouwen. Tegelijkertijd worden festivals op velden waar wel ruimte is populairder.

Baán vertelt dat de nieuwe coalitie, die sinds de verkiezingen begin dit jaar een stuk linkser is dan die van de vier jaar daarvoor, haar best doet om het nachtleven te ondersteunen. “We zijn hard aan het werk om die relatie tussen de gemeente en het nachtleven te verbeteren en nemen het nachtleven mee als volwaardig onderdeel van het culturele ecosysteem. We investeren in het nachtleven en steunen actief de adviesraad N8W8. En we kijken bijvoorbeeld of er meer nacht- of horecavergunningen kunnen komen, ook op Zuid.”

Het nachtleven wordt fluïde

Wanneer Boer, Van Zanten en Baán, alle drie rond de dertig, het uitgaan van nu vergelijken met dat van tien jaar geleden valt hen vooral op dat er veel meer keuze is. Zij kennen het uitgaansleven in Rotterdam van voor de coronapandemie, maar zien juist nu meer variëteit aan programmering, muziekgenres, en intensiteit van ervaring: van een kort gratis dansje, tot een weekendlange totaalervaring. En hoewel sommige clubs sluiten, openen er andere, zoals Export en Shunter.

“De laatste tijd merk ik zelf dat ik niet eens kan kiezen waar ik heen wil gaan op een zaterdag”, zegt Baán. “De diversiteit maakt dat we voor meer mensen iets hebben.” Die variëteit zie je ook terug in de groeiende drankjesmarkt, ziet Boer. “Toen ik begon met uitgaan, had je sterke drank, bier, wijn en fris. Die markt is enorm veranderd om in te spelen op mensen die minder alcohol drinken. Bij een plek als Export kan je kombuchas drinken en bestaat er een heel spectrum aan licht alcoholische dranken.”

De grenzen van uitgaan vervagen. “Een discotheek bestaat bijna niet meer”, stelt Boer. “Bijna iedere plek waar je kan dansen heeft ook een restaurant of koffiebar en tegelijkertijd zijn restaurants en koffiebars ook in staat om zo nu en dan een dansvloer te organiseren. Dansen is niet per se meer ’s nachts. Zelfs in theaters en musea kan je dat af en toe doen.” Cijfers over verdwijnende nachtclubs laten dus niet altijd zien dat de plekken waar mensen dansen en drinken veranderen.

Een voorbeeld van een nieuwe vorm van uitgaan is de listening bar, waar Rotterdam er sinds een jaar ineens drie van heeft. Het zijn plekken waar relatief onbekende muziek wordt gespeeld op hoogwaardige speakers en juist niet wordt gedanst. “In de listening bar is er de gelegenheid voor een artiest of DJ om een ander geluid te laten horen dan mensen verwachten in een club”, aldus Boer

Uitgaan verandert: ondanks zwaar weer voor ondernemers en consumenten blijft er ’s nachts een verscheidenheid aan opties. Pilar raadt iedereen aan om op ontdekkingsreis te gaan, vooral eerstejaars: “Misschien vind je het niets, maar als je het niet probeert, hoe kan je dat dan zeker weten? We zijn jong: als je nu niet experimenteert, wanneer dan wel?”