Voelen en denken moeten samengaan, weet Paul van Geest

Narziss und Goldmund van Hermann Hesse is een rode draad in het leven van Paul van Geest. Zo’n beetje elke zomer luidt het boek de vakantie in en reflecteert hij op de vraag of hij het afgelopen jaar te veel bezig is geweest met hoofdelijke zaken en of hij iets heeft gemist. 

Theoloog Paul van Geest leest een origineel Duits exemplaar van Narziss und Goldmund. Op de middelbare school in Delft, een jezuïetencollege,  adviseerde Frau Wagner, zijn docente Duits hem om de klassieker van Hermann Hesse te lezen. “Zij had mij een beetje door”. zegt Van Geest. “Ik wilde Theologie studeren en ik overwoog zelfs het priesterschap, maar priesters leven celibatair en ik was als scholier eigenlijk altijd verliefd.” Hij noemt het boek ‘de spiegel van mijn leven’. 

Het boek gaat over een vriendschap tussen twee tegenpolen. Narziss is de geestelijke die denkt en reflecteert. Hij voelt of ervaart niet en wijdt zijn leven aan het klooster. Goldmund daarentegen is een gevoelige kunstenaar. Hij is rusteloos, verlaat het klooster, verleidt vele vrouwen en verliest de liefde van zijn leven aan de dood. “Narziss en Goldmund zijn in het boek twee gescheiden personages, maar in een individu kunnen ze niet zonder elkaar. Voelen en denken moeten samengaan.” 

Een kant van jezelf wakker kussen

Als student Theologie was Van Geest een echte denker. Hij studeerde aan de Gregoriana, een pauselijke universiteit in Rome en hij woonde in een internationaal college. Alles stond in het teken van studie. In de ochtend stond het ontbijt klaar in de refter, ’s middags kregen studenten een driegangenlunch met twee glazen wijn en aan het einde van de dag werd er opnieuw een maaltijd verzorgd. “We schonken de koffie wel zelf uit kannen en schoven ons dienblad in een karretje na afloop. Ik moest mijn eigen kamer schoonhouden, maar verder was ik alleen maar bezig met studeren.” Van Geest herinnert het zich als een gelukkige tijd, ordelijk. “Daar werd de Narziss in mij wakker gekust. De orde in de wereld was de orde in mijn hoofd.”

Maar Van Geest is evengoed gevoelig voor de woelige kant van het leven. Als hij terugkwam uit Rome en op vakantie ging met vrienden die hij kende uit de tijd dat hij Nederlands studeerde in Leiden begreep hij Goldmund weer beter. Ook in de fases in het leven waarin hij keuzes moest maken herkende hij veel van de onbestendigheid van Goldmund. “Trouw ik met Ingrid? Wil ik kinderen? In welke wereld zet ik die kinderen? Als ik dat soort beslissingen moest nemen zat ik in mijn gevoel en werd ik rusteloos. Minder gelukkig dan wanneer ik woonde in de kathedraal in mijn hoofd”, zegt hij nu hij de zestig is gepasseerd. “Denken en voelen kunnen niet zonder elkaar. Narziss en Goldmund zijn twee kanten van dezelfde persoon.”

De zomer begint met reflecteren

In de derde week van juli, als de zomervakantie haar intrede doet en de werkzaamheden op de universiteit even stil kunnen vallen is het voor van Geest verleidelijk om een nieuw project te beginnen, om door te werken. Maar in plaats daarvan pakt hij Narziss undGoldmund er op dat moment graag bij. Dan herleest hij het boek en reflecteert op het afgelopen collegejaar. Hij stelt zichzelf dan de vraag of hij iets gemist heeft. En die jaren waren er. “Lang geleden zette mijn vrouw een bord eten bij mijn computer en liep weg; toen ook vroeg mijn oudste dochter waarom ik zo snel opstond na het eten, dan weet je dat je iets gemist hebt. Ik heb me af en toe te veel gefocust op werk, waardoor ik onzorgvuldig was met mijn relaties.” 

Van Geest is nu 61 jaar. Hij zou deze leeftijd wel even willen houden. Hij kan terugkijken en tevreden zijn. Op zijn 23e werd hij in Rome gevraagd om diplomaat van de paus te worden, een eervol en celibatair leven. “Intuïtief voelde ik dat het leven iets anders voor mij dicteerde. Ik wist: Paul wordt niet wat in Paul is gelegd, als hij diplomaat wordt”, zegt hij. Het hoogleraarschap in combinatie met het gezinsleven en de gulden middenweg tussen Narziss en Goldmund, is het leven dat hem past. In het smoelenboek van het college in Rome schreef Van Geest een motto van Hermann Hesse: Wohin noch mag mein Weg mich führen? Närrisch ist er, dieser Weg, er geht in Schleifen, er geht vielleicht im Kreise. Mag er gehen, wie er will, ich will ihn gehen.(Waarheen zal mijn pad me brengen? Dit pad is dwaas; het kronkelt, misschien gaat het wel in cirkels. Laat het pad zijn zoals het is, ik zal het bewandelen.)