Rapport: scherpe columns van voorzitter Levi raken onderzoeksfinancier NWO

De columns van voorzitter Marcel Levi maken het lastiger voor onderzoeksfinancier NWO om een ‘verbindende rol’ in de wetenschap te spelen, blijkt uit een evaluatierapport.

Marcel Levi schrijft een wekelijkse column voor dagblad Het Parool, waarin hij geen blad voor de mond neemt. Hij doet soms stof opwaaien, bijvoorbeeld toen hij over sociale veiligheid schamperde en toen hij historicus Nadia Bouras op de korrel nam.

Hij schrijft die columns op persoonlijke titel, staat eronder, maar hij is ook voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Niet iedereen kan dat met elkaar rijmen.

Machtig

NWO is een machtige instantie in de wetenschap. Jaarlijks verdeelt de overheid via deze onderzoeksfinancier zo’n 1,5 miljard euro. Veel wetenschappers zijn afhankelijk van beurzen die ze bij NWO kunnen aanvragen. 

In opdracht van het ministerie van OCW wordt NWO elke vijf jaar uitgebreid geëvalueerd. Minister Rianne Letschert heeft het nieuwe rapport maandag naar de Tweede Kamer gestuurd.

Eigenlijk wil NWO boven de partijen staan en een verbindende rol in de Nederlandse wetenschap spelen, maar hoe doe je dat met een voorzitter die graag in het openbaar zijn al dan niet gefundeerde mening geeft? In het nieuwe evaluatierapport wordt dit onderwerp voorzichtig ter sprake gebracht.

“Een deel van onze respondenten heeft veel waardering uitgesproken voor de zichtbaarheid van de voorzitter en hoe het belang van de wetenschap naar voren wordt gebracht”, aldus het rapport. Maar zijn omstreden meningen zorgen, binnen en buiten NWO, ook weleens voor opgetrokken wenkbrauwen. 

‘Als persoon’

De ‘algemene teneur’ is volgens de evaluatie dat de voorzitter zich ‘als persoon’ in de media profileert op een wijze ‘die niet overal op instemming kan rekenen, vooral in de wetenschappelijke wereld’. 

Sommige onderzoekers vinden hem te weinig bewust van zijn positie als NWO-voorzitter. “Dat de voorzitter deze columns ‘op persoonlijke titel’ schrijft, wordt niet zo beleefd als is bedoeld, en raakt daarmee NWO”, aldus de evaluatie. Dit heeft geleid ’tot ophef bij een aantal wetenschappers’.

Levi bood overigens zijn excuses aan voor de column over sociale veiligheid, waar zijn eigen organisatie afstand van nam. Met historicus Bouras ging hij, na zijn kritiek en alle ophef daarover, in de Volkskrant in gesprek.

Herbenoemd

Levi schiet weleens uit de heup en zegt soms vreemde dingen over wetenschapsgebieden waar hij geen verstand van heeft, maar hij is ook enorm bevlogen. In 2016 was hij volgens tijdschrift Elsevier ‘Nederlander van het jaar’. Een alleskunner zonder vijanden, werd hij genoemd. Onlangs is hij herbenoemd als voorzitter van NWO.

De evaluatiecommissie laat het dan ook bij het aanstippen van de kwestie. In de aanbevelingen klinkt geen onvertogen woord over de publieke uitlatingen van Levi, al staat er wel dat NWO zich moet buigen over de wijze waarop de organisatie ‘bestuurlijk’ in de media zichtbaar is. Daarover wil NWO best in gesprek met de minister, schrijft het bestuur in een reactie.

Overigens is de evaluatie over de jaren 2020-2024 tamelijk positief over NWO. De organisatie werkt professioneel en heeft ‘grotendeels doeltreffend en doelmatig’ gefunctioneerd.