Bezoekers herdenken oorlogsgeweld bij monument De Steen der Miljoenen Tranen in Kralingen

Studentencorps RSC/RVSV organiseerde maandag de jaarlijkse dodenherdenking in Kralingen. Bezoekers benadrukten het belang van gezamenlijke herdenking en om niet weg te kijken van het oorlogsgeweld van nu. “Zonder historisch inzicht worden gebeurtenissen van nu onvoldoende herkend.”

Het is half acht. Op de weg bij het monument De Steen der Miljoen Tranen aan de Oudedijk is het nog druk met trams, auto’s en fietsers. Twee rijen met stoelen staan klaar voor gasten en bezoekers die minder goed ter been zijn. Leden van de muziekvereniging de Koninklijke Rotterdamse Post Harmonie zetten hun spullen klaar en spelen zich warm. Bij het monument verzamelen zich stilletjes steeds meer mensen.

Een van de vroege bezoekers is Hans de Jong, die op honderd meter van het monument woont. Afgelopen jaar heeft hij zijn moeder begraven. Zijn ouders hebben allebei de oorlog bewust meegemaakt. Die ervaringen lieten diepe sporen na. “Toen ik jaren later met laarzen door het huis rende, schrok mijn moeder nog steeds”, vertelt hij. De oorlog had ook impact op zijn opvoeding, waarbij tolerantie een belangrijke rol speelde. Dat is iets wat hij tegenwoordig mist: “Het publieke debat wordt onnodig op scherp gezet, en technologie versterkt dit.”

Volgens de Jong is het essentieel dat mensen op een dag als deze samen blijven herdenken. “De overdracht van verhalen is zo belangrijk. Tegenwoordig heb je groepen die alleen nog maar over elkaar praten, maar niet meer met elkaar.”

Stilte

Iets voor acht uur worden de omliggende straten afgezet. Het plein is volgelopen met studenten, wijkbewoners en andere Rotterdammers. Iedereen schuift dichter naar elkaar toe. Na een korte openingsspeech volgt de Taptoe, het trompetsignaal dat vlak voor de twee minuten stilte wordt gespeeld.

Dan is het stil. Alleen de wind in de bladeren, het koeren van duiven en het geluid van auto’s op de achtergrond is hoorbaar. Vanuit een raam op de hoek van de straat kijkt een groep studenten mee. Aansluitend op het stiltemoment volgt het eerste couplet van het volkslied. Iedereen die in staat is om op te staan doet dit om mee te zingen.

Het belang van herdenken

Daarna spreekt Marte Jongbloed, schrijfster van het kinderboek 1300 bommen in 13 minuten, over het bombardement op Rotterdam. Een hardloper stopt om mee te luisteren naar haar boodschap. Jongbloed leest een passage voor uit haar boek en trekt een vergelijking met het heden. Vandaag raken jonge kinderen op andere plekken in de wereld ook alles kwijt. Volgens haar is het daarom belangrijk om parallellen tussen het verleden en nu te trekken: “Zonder historisch inzicht worden gebeurtenissen van nu onvoldoende herkend. Ook nu begint het met zondebokpolitiek en het monddood maken van mensen.”

Rond tien over acht worden de kransen gelegd door de wijkraad, de politie, verschillende stichtingen en de studentenverenigingen RSC/RVSV en Laurentius. De scoutingvereniging helpt bij het aanreiken en plaatsen van de kransen.

Nog voor de laatste krans is neergelegd, wordt het normale leven in de stad hervat. Om kwart over acht rijden de trams weer over de Oudedijk en gaan de straten weer open. Veel aanwezigen draaien zich om, want het gerammel van de trams is moeilijk te negeren. Na de kransenlegging krijgt het publiek nog de gelegenheid voor een persoonlijk eerbetoon. Mensen staan even stil voor het monument of leggen een losse bloem bij het monument.

Speciale avond

Wijkraadslid en openingsspreker Joey Engelen is blij met hoe de avond is verlopen. “Ik verbaas me eigenlijk over de opkomst, er zijn vanavond weer zoveel mensen op deze herdenking afgekomen.” Hij is trots op de samenwerking met het studentencorps RSC/RVSV, dat alles goed geregeld heeft.

Hij wijst ook naar een opvallend detail in de bestrating. Vlak bij het monument zit een rode lamp in de grond die de brandgrens markeert. Dit is de grens tussen huizen die tijdens het bombardement werden verwoest en die zijn blijven staan. Het monument staat precies op die scheidslijn.

Om half negen ruimen de vrijwilligers de laatste spullen op. Emke Stroosma, student Bedrijfskunde, kijkt normaal gesproken thuis naar de live-uitzending van de herdenking op de Dam. Vanavond stond ze zelf in het publiek als vrijwilliger. “Deze dienst is veel persoonlijker”, zegt ze. “Dat maakt het een stuk specialer.”