Vooralsnog vind ik het bindend studieadvies een zegenrijke uitvinding

Columnist Chris Aalberts heeft zo z’n twijfels bij onderzoek dat aan zou tonen dat het bindend studieadvies niet zou werken.

Daar was de LSVb al, dolblij met het onderzoek dat laat zien dat het bindend studieadvies (bsa) niet voor studiesucces zorgt. De studentenvakbond wist altijd al dat het bsa leidt tot stress en prestatiedruk, maar het is nu ook duidelijk dat het de onderwijsinstellingen niets oplevert. Voorzitter Maaike Krom denkt dat niets de politiek nog in de weg staat ‘om het bsa gewoon af te schaffen’.

Even naar het onderzoek kijken dan maar. In economenblad ESB publiceerde promovendus Sander de Vries zijn analyse van 712.384 studenten, verdeeld over 351 unieke programma’s die tussen 1994 en 2014 een bsa hebben ingevoerd. Het onderzoek laat zien dat het advies de kans op een universitair diploma niet verlaagt en ook de studieduur niet verkort. De helft van de uitvallers met een bsa zou het initiële programma wel afgerond hebben als er geen bindend studieadvies was geweest.

Misschien moet u die laatste zin nog een keer lezen. Hoe kun je weten dat studenten die een bsa hebben gekregen en dus bij een opleiding zijn vertrokken, dat programma wel afgerond zouden hebben als er geen advies was geweest? Die situatie bestaat immers niet. Op basis van een vergelijking tussen studieprogramma’s kun je dit op individueel niveau helemaal niet weten.

Kwalitatieve onderzoekers wisten altijd al dat de betekenis van dit soort statistieken niet bepaald vastligt. De echte vraag is natuurlijk een andere: wat voor cultuur wil je als universiteit kweken? Die is sowieso slecht in getallen uit te drukken. Mag de universiteit een minimumnorm stellen? Wat voor invloed hebben studenten die hun vakken niet halen op de sfeer en het niveau? Weten docenten hoe ze met dit soort types moeten omgaan? Doe je de betrokken studenten zelf eigenlijk een plezier door ze te laten blijven?

Iedereen met het romantische beeld dat studenten zelf wel kunnen uitmaken of hun opleiding de juiste is, stel ik voor eens te kijken naar plekken waar lange tijd geen bsa bestond en sommige studenten eindeloos hetzelfde onderwijs bleven volgen. Hoe lang deden sommige studenten erover om te erkennen dat ze niet geschikt waren, geen tijd hadden of gewoon geen zin? Medestudenten keken er altijd meewarig naar: onbekende studenten die zeiden dat ze het vak moesten herkansen en er overduidelijk vanaf de eerste week niets van begrepen, terwijl de stof toch duidelijk in het boek stond.

Het bsa schijnt niet populair te zijn bij studenten en dat snap ik best. Wat ik me wel afvraag is wanneer er eens wat ander onderzoek wordt gedaan: naar de ervaringen van docenten met eeuwig terugkerende studenten, van studenten die met die derde-, vierde- en vijfdekansers moeten samenwerken en van studenten die ooit een bsa hebben gekregen. Zijn ze er achteraf niet een klein beetje dankbaar voor? Ik denk zomaar dat al dat onderzoek zegenrijke resultaten zal laten zien.