Hoogleraren schrijven een filosofisch kinderboek: ‘Ga op in het leven zoals Philo opgaat in de zee’

Twee hoogleraren hebben samen een filosofisch kinderboek geschreven. Publieksfilosoof Stine Jensen en Paul van Geest, die zich bezighoudt met theologie en economisch denken, hopen dat Philo en de Zee kinderen inspireert om na te denken over de wereld om hen heen.

De samenwerking tussen Jensen en Van Geest kwam tot stand nadat Jensen haar oratie hield in 2024. “Ik had van tevoren bedacht dat ik mijn oratie op een leuke manier wilde afsluiten”, zegt ze. En dat deed ze door de aanwezigen het Kleurboek voor filosofen uit te delen, een van de titels onder haar naam.

“Paul kreeg ook zo’n boek en dat vond hij heel grappig”, vervolgt ze. “Hij stuurde me een mail met de vraag of we een keer verder konden praten.” Jensen stemde in en een paar dagen later spraken ze elkaar in de bibliotheek van Van Geest, waar hij het idee opperde om samen een kinderboek te schrijven.

In die bibliotheek vertelde hij haar over de verhalen die hij vroeger voor zijn kinderen bedacht. Tijdens dat gesprek kwamen zijn ideeën helemaal tot leven, aldus Jensen. “Ik dacht: dat kunnen we wel proberen.”

Philo en de Zee

En vanuit dat proberen ontstond Philo en de Zee – een filosofisch kinderboek geschreven door Jensen en Van Geest, en geïllustreerd door Janneke Ipenburg. De illustraties hebben een pastelkleurig palet dat, volgens Jensen, de lezer echt laat verdwijnen in de zee.

De hoofdpersoon, een meisje genaamd Philo, komt graag aan zee. Wanneer ze een dolfijn ontmoet die haar mee op reis vraagt, ontdekt Philo dat de zee vol zit met leven. “Het is een ongelooflijke wereld”, vertelt Jensen. “Door deze wereld te ontdekken, kan ze alle vragen stellen die ze over het leven heeft.”

Het kinderboek is gebaseerd op verhalen die Van Geest jaren geleden aan zijn dochters vertelde. Hij was toen ook al hoogleraar en had niet altijd genoeg energie om ’s avonds nog uit een boek voor te lezen. En dus bedacht hij zelf verhaaltjes.

“Mijn dochters hadden toen één kamer met één bed”, vervolgt Van Geest. “Daar ging ik tussen liggen, en dan vertelde ik ze een verhaaltje dat ik ter plekke bedacht. En als ik dat verhaaltje leuk vond, schreef ik het op een blocnote, die ik in een boek bewaarde.”

Compromis

Hoewel deze verhalen een inspiratie voor het boek vormden, was er nog geen overkoepelende verhaallijn die ze samenknoopte. “Het idee dat er een meisje door de zee zwemt, en telkens aan het denken wordt gezet door een ander dier, komt van Stine”, zegt Van Geest.

Ook heeft Jensen bedacht dat Philo beter past als naam, omdat dit haar dichter bij de filosofie brengt. Ook de redacteur stond achter dit idee. Maar voor Van Geest heette het meisje jarenlang Philomeen. “Ik heb daar in het begin moeite mee gehad”, vertelt hij. Een compromis was gelukkig snel gemaakt: in het verhaal wordt verduidelijkt dat ze eigenlijk Philomeen heet.

Filosofie

Niet alleen Philo’s naam staat in verbinding met de filosofie, maar ook de rest van het boek. “Het boek moet filosofische vragen bij kinderen oproepen”, zegt Jensen, “maar ook verwondering. Ze moeten zin krijgen om naar buiten te gaan, en om na te denken over de wereld om zich heen.”

Naast de vragen die Philo stelt, is de filosofie ook terug te zien in de theologische elementen van het boek. Zo is er een zeeschildpad genaamd Petra, die vernoemd is naar Petrus.

“Philo vraagt Petra waarom ze tegen de stroom in zwemt”, deelt Van Geest. “Dit doet Petra om haar krachten op te bouwen, om hard te worden – als een steenrots waarop je een kerk bouwt, zoals Petrus dat in de Bijbel is.”

Connectie met de zee

Het feit dat Philo en de Zee zich in het water afspeelt, weerspiegelt de connectie die Jensen en Van Geest met de zee hebben. Zo maakte Jensen als kind zeiltochten met haar vader. “Hij had zijn eigen boot”, vertelt ze, “waardoor ik veel op het water was.” Nu nog komt ze graag op het strand.

Van Geest wandelde vroeger met zijn grootvader langs de zee, op de pier bij het Kurhaus in Scheveningen. “Tijdens die wandelingen zei hij dat ik voorzichtig moest zijn, maar ook dat de zee zo mooi was. En dat heeft mijn gedachten beïnvloed: de zee heeft iets moois, iets ondoorgrondelijks, en soms ook iets wreeds.”

Hij wandelt met liefde langs de zee. Want: “Dan is er niets anders dan de zee. Je bent erg in het hier en nu, en dat is belangrijk.”

Hier en nu

Dat het hier en nu belangrijk is, is iets wat de auteurs graag duidelijk wilden maken. In hun kinderboeken spreken ze over zeetijd, gebaseerd op het natuurlijke fenomeen van eb en vloed.

Volgens Jensen gaan mensen mee met de klok, terwijl het leven voor dieren natuurlijker verloopt. “Philo gaat bijvoorbeeld naar school op een vast tijdstip”, legt ze uit. “Ze luncht om twaalf uur, en haar ouders werken iedere dag. Dieren hebben zulke verplichtingen niet.”

Dat mensen misschien meer moeten leren van dieren, is een belangrijke les voor Philo. “En het is ook een belangrijke les die we kinderen en zelfs volwassenen willen meegeven”, zegt Van Geest. “Ga meer in zeetijd leven, denk aan het hier en nu, en ga op in het leven zoals Philo opgaat in de zee.”