Loket Kennisveiligheid mag straks namen en persoonsgegevens werken

Geef vooral géén namen aan ons door, zegt het Loket Kennisveiligheid als iemand aanklopt voor advies bij internationale samenwerking in de wetenschap. Een nieuw wetsvoorstel moet deze privacykramp wegnemen.

Hoe kunnen we voorkomen dat gevoelige kennis weglekt naar het buitenland? Of dat Nederlandse kennis wordt misbruikt om het leger van China, Rusland of Noord-Korea te versterken?

Universiteiten, hogescholen en andere kennisinstellingen (of afzonderlijke onderzoekers) moeten telkens zelf inschatten of de kennisveiligheid in gevaar komt bij samenwerking met onderzoekers uit het buitenland. En dat valt niet mee.

Na een reeks opzienbarende onthullingen over samenwerking tussen Europese universiteiten en militaire universiteiten in China groeiden de zorgen over kennisveiligheid, na een jarenlang hosanna over de vruchten van samenwerking.

Zolder opruimen

Toenmalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf (D66) vond in 2022 dat het hoger onderwijs naïef was geweest. Universiteiten en hogescholen moesten de zolder opruimen, zoals hij het uitdrukte. Ook wilde zijn ministerie buitenlandse onderzoekers gaan screenen die hierheen komen.

Maar voorlopig moeten de instellingen op hun eigen kompas varen. Met vragen over internationale samenwerking kunnen ze terecht bij het overheidsloket Kennisveiligheid, dat in januari 2022 open ging. Het wordt meer dan honderd keer per jaar geraadpleegd.

En dan gaat het al snel over personen. Toch doet het loket er alles aan om zo min mogelijk over die personen te horen. “Stuur geen directe persoonsgegevens aan het Loket”, staat op de website. “Bijvoorbeeld gegevens zoals naam, adres, e-mailadres, telefoonnummer, publicaties, CV of foto.”

Nieuw wetsvoorstel

Je mag zelfs geen indirecte persoonsgegevens sturen. Dat zijn gegevens die in combinatie al snel naar één persoon leiden. Vakgebieden zijn klein en iedereen kent elkaar.

Maar als de informatie zo vaag blijft, hoe moet je dan adviseren? Het kabinet heeft ‘signalen’ gekregen dat het loket soms toch persoonsgegevens verwerkt. Het kabinet maakt daarom een wetsvoorstel dat het Loket Kennisveiligheid formeel de bevoegdheid geeft om met zulke persoonsgegevens te werken.

Het wordt dan ook mogelijk om persoonsgegevens van ‘strafrechtelijke aard’ te verwerken. Dus als bij het loket bekend wordt dat een bepaalde onderzoeker is vervolgd voor spionage of diefstal van bedrijfsgeheimen, dan mag die informatie straks gebruikt worden.

Het wetsvoorstel staat nu online voor een internetconsultatie. Iedereen mag er kritiek op geven. Met die kritiek in het achterhoofd kan het kabinet het voorstel aanpassen voordat het wordt voorgelegd aan de Raad van State. Nadat die zich erover heeft gebogen, komt het bij de Tweede Kamer.