Kunstinstallatie POND vertelt of het water van de campusvijver gezond is

De Erasmus Universiteit heeft er een opvallend nieuw kunstwerk bij. Kunstinstallatie POND maakt de waterkwaliteit van de campusvijver zichtbaar door middel van licht. Sinds de officiële opening op 29 januari kunnen studenten en medewerkers in één oogopslag zien hoe het met het water gesteld is.

Onder begeleiding van livemuziek en het klinken van champagneglazen werd POND officieel geopend op campus Woudestein. De klanken van een viool, handpan en het carillon vormden op deze ijskoude winteravond het decor van het moment waarop de drie drijvende bollen langzaam oplichtten. Ontwerper Ermi van Oers stond zichtbaar gespannen tussen haar vrienden en familie, die haar trots omhelsden. “Ik hoop dat mensen anders naar water kijken”, vertelt ze. Even later kleurde de installatie helderblauw. “Dat betekent dat het water zich goed voelt”, zegt Van Oers trots. “Laten we hopen dat dat zo blijft.”

Van studieproject naar kunstinstallatie

Het kunstwerk bestaat uit drie lichtgevende bollen die met behulp van kleuren inzicht geven in de waterkwaliteit. Wanneer het water gezond en schoon is, kleuren de bollen helderblauw, terwijl een rode gloed aangeeft dat de waterkwaliteit slecht is.

Ontwerper Ermi van Oers bedacht het concept voor POND al in 2016. Haar doel was om mensen bewuster te maken van de waarde van water en de kwetsbaarheid van ecosystemen. “Ik wilde iets creëren dat laat zien hoe we met de natuur kunnen samenwerken, zonder haar te verstoren”, legt ze uit.

De basis voor het project ontstond tijdens haar studie aan de Willem de Kooning Academie. Met haar biodesignstudio Nova Innova bracht Van Oers het idee uiteindelijk tot leven, waarna begin 2026 twee installaties zijn geopend: één in het Griftpark in Utrecht en één op campus Woudestein in Rotterdam.

Als een vriend

De installatie maakt gebruik van bacteriën die organische stoffen afbreken en daarbij elektronen opwekken. Deze energie wordt omgezet in elektriciteit voor sensoren die de waterkwaliteit meten. De meetgegevens worden vervolgens vertaald naar een unieke ‘lichttaal’. Van Oers benadrukt hoe bijzonder dat proces is. “Als we kunnen zien en voelen hoe het met het water gaat, weten we ook wanneer het aandacht nodig heeft.”

Ze hoopt dat studenten anders naar het water gaan kijken. “Ik hoop dat ze het water gaan zien als een vriend, waar het goed of slecht mee kan gaan. En dat ze, als het niet goed gaat, gaan nadenken over wat het water nodig heeft om de lamp weer blauw te laten schijnen.”

Alleen in het donker

Ook voor Annemiek Strijker, beleidsadviseur duurzaamheid bij de Erasmus Universiteit, is de installatie ‘een manier om studenten te laten nadenken over wat water voor ons betekent’.

De installatie is alleen actief wanneer het donker is. Dat vindt Strijker geen probleem. “Nu de dagen nog kort zijn, kunnen veel mensen van de verlichting genieten. In de zomer zullen de lichten vooral schijnen voor de bezoekers van café de Smitse”, grapt ze.

Wanneer de lampen niet branden, is de waterkwaliteit online te volgen via een ‘digital twin’; een digitale weergave van de metingen. Deze laat niet alleen de meetgegevens zien, maar geeft ook praktische tips om het water gezond te houden. Zoals geen plastic en peuken in het water gooien, maar ook geen brood om de eendjes te voeren. Dit zorgt namelijk voor meer algengroei en daardoor minder zuurstof in het water wat weer slecht is voor vissen ander waterleven.

Tijdelijk

De lampen zijn aangeschaft door Rotterdams Weerwoord, een samenwerkingsverband dat Rotterdam wil voorbereiden op klimaatverandering, en in bruikleen gegeven aan de universiteit. De installatie blijft anderhalf jaar in Rotterdam, waarvan ten minste negen maanden op campus Woudestein.