Verkiezingsdag: ‘Dus, je geeft die pas en dan mag je?’ ‘Lieffie, ik heb toch ook geen idee’

Alleen al in Rotterdam staan woensdag honderden vrijwilligers klaar om bij de 331 stembureaus duizenden stemmers te helpen. De ochtendshift bij stembureau 668 in de sociëteit van RSC/RVSV in Kralingen heeft er zin in.

De verkiezingsdag begint vroeg. Vrijwilliger Mohammed is om 4.00 uur begonnen met de opbouw. De sporen van de feestavond ervoor zijn – op een overgebleven glas met nog twee laatste slokken bier na en de eeuwig plakkende vloer – allemaal opgeruimd.

“Ze hebben wat rustiger aangedaan en alvast opgeruimd”, vertelt bedrijfsleider bij RSC/RVSV Michel van Wijk, die zelf al enige tijd de leeftijd van student ontgroeid is. Prachtig vindt hij het dat de soos sinds de pandemiejaren ook een stembureau is. “Toen waren er extra plekken nodig, omdat de verzorgingstehuizen afvielen. Dit is een ideale plek, en het is hier altijd druk bij de verkiezingen. Leden en oud-leden komen hier graag, en de buurt komt graag even binnenkijken.”

Feestzaal Bikini is deze woensdag in handen van een ander soort leden: de leden van het stembureau, onder leiding van voorzitter Jillian Benders. Zijn team is al aanwezig sinds 6.30 uur. De stemhokjes stonden toen al, dankzij Mohammed. Het is aan hen om de rest klaar te zetten.

Jillian controleert of de stembussen bij de opening echt leeg zijn. De posters worden opgehangen: de uitvergrote stemlijst in de gang, de bedankt-voor-het-stemmenposter bij de uitgang. Achter de bar wordt thee en koffie gezet. Michel zoekt ergens in het pand naar een stoel met armleuningen – want dat moet volgens het reglement, zegt Jillian. “Er moet ministens één stoel met armleuningen zijn voor mensen die slecht ter been zijn, voor als ze willen kijken bij het stemproces of het tellen.” Mohammed vindt het wat donker binnen en haalt thuis een lamp met kleine tl-buis op. Na de taakverdeling (“We rouleren allemaal, behalve de rol van voorzitter”) en een bespreking van snacks (“Laten we beginnen met de pepernoten”) is stembureau 668 er klaar voor.

Klaar? Stemmen maar!

Bij zonsopkomst, om 7.28 uur, komen de eerste kiezers aanlopen. Ze moeten dus nog twee minuten wachten. Direct staan er vier jonge mannen te wachten, drie op witte gympen en een op suède puntschoenen. Drie hebben het haar strak naar achteren gestyled. Op de vraag waarom ze zo vroeg zijn, antwoorden ze in koor: “we moeten nog naar kantoor!” Job is net afgestudeerd bij Bedrijfskunde en gaat zo richting Amsterdam voor zijn stage bij KLM. “Het is het dichtstbijzijnde bureau, en ik was hier lid en kom er nog steeds graag.” Hij is als derde aan de beurt.

Een buurtbewoner in een getailleerd bruin krijtpak en met een kinderwagen vertelt: “We wonen hier bijna naast, dus deze locatie is het makkelijkste. En het is zeker lekker om eens binnen te kunnen kijken.” Jolanda in haar witte jas met bontkraag en panterprint tas woont al dertig jaar om de hoek. Ze moet lachen om de lichtplakkende vloer. “Dat was te verwachten, want ze kunnen hier wel feesten hoor. Gelukkig is de overlast de laatste jaren afgenomen. Sinds het kan, ga ik hier altijd stemmen. Zo makkelijk zo dichtbij.”

RSC/RVSV-president Filip Stijnis vertelt telefonisch trots dat dit het drukstbezochte stembureau van Kralingen is. Hij is ietsjes later bij de sociëteit. “En door tot in de late uurtjes, als nodig. Dat doen we hier vaker, maar voor vanavond heb ik mezelf aangemeld als stemmenteller.” Dat het druk zou worden, was Jillian meteen opgevallen. “Bij sommige bureaus zijn er vier leden, hier moeten we met twee meer zijn – en ik zag een tweede stembus. Toen wist ik het helemaal.”

Rustiger in Langeveld

Naast het stembureau bij RSC/RVSV zijn er deze verkiezingen nog 330 stembureaus in de stad. Bij de stembus in het Langeveldgebouw op campus Woudestein begint de dag rustiger. “Er sijpelen wel kiezers binnen”, vertelt een van de stembureauleden vanachter het bureau. “We denken dat veel studenten wat later zullen stemmen. Wel zien we mensen die uit een andere gemeente komen en hier willen stemmen – dat kan alleen als je dat vooraf aanvraagt. Daar hebben we ook al voorbeelden van gezien.”

Op dat moment schuift een emeritus-hoogleraar langs die zojuist gestemd heeft. Tegen de dame bij de uitgang zegt hij: “Wat is dit weer soepel geregeld. Wat leven wij toch in een prachtig land, dat we dit zo kunnen doen.” Twee studenten staan in de rij die ontstaat. “Dus, je geeft die pas en dan mag je”, vraagt de een. “Lieffie, ik heb toch ook geen idee.”