KNAW wil Israël uit Europees onderzoeksprogramma zetten

Hoger Onderwijs Persbureau

15 september 2025

Wetenschap

Steeds meer onderzoekers noemen het geweld van Israël in Gaza ‘genocidaal’, stelt wetenschapsgenootschap KNAW. Het land zou daarom niet langer moeten deelnemen aan het Europese onderzoeksprogramma Horizon.

Graffiti op het Van der Gootgebouw na protesten in mei.
Afbeelding door: Esther Dijkstra

De bestuurders van het wetenschapsgenootschap wijzen niet alleen op de tienduizenden burgerdoden, de hongersnood en de blokkades van humanitaire hulp, maar ook op de systematische vernietiging van ziekenhuizen, universiteiten en scholen in Gaza. Er is sprake van ‘scholasticide’, schrijft de KNAW in een verklaring over Israël en Gaza op de website.

Onderzoekers van KNAW-instituut NIOD (voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies) stellen bovendien dat er sprake is van genocidaal geweld door Israël in Gaza. Dit is ook het standpunt van een internationale vereniging van genocideonderzoekers.

In de KNAW-verklaring staat: “Nu de wetenschappelijke consensus over het genocidaal karakter van het geweld door Israël toeneemt, roept het KNAW-bestuur de minister van OCW op om zich actief in te zetten voor het opschorten van de deelname van Israël binnen het Europese Horizon programma voor wetenschappelijke samenwerking.”

Europese samenwerking

De Europese Commissie heeft voorgesteld om de samenwerking tussen Israël en de European Innovation Council (EIC) op te schorten. Deze innovatieraad is een onderdeel van het onderzoeksprogramma Horizon Europe. Bij andere onderdelen, zoals de Europese onderzoeksraad ERC, zou Israël dus welkom blijven.

Het Nederlandse kabinet steunt dit voorstel, heeft de nieuwe demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel dinsdag aan de Tweede Kamer gemeld. Maar volgens hem is er onder de lidstaten nog geen meerderheid. “Om tot opschorting over te gaan is momenteel onvoldoende steun.”

Autonomie

En binnen Nederland? Gouke Moes, de nieuwe demissionaire minister van OCW, wil zich liever niet bemoeien met de samenwerking van universiteiten met Israëlische instellingen, bleek vorige week uit een debat over academische vrijheid.

Net als zijn voorgangers wil Moes de beoordeling van zulke samenwerking aan de universiteiten en hogescholen zelf overlaten. Protesten tegen zulke samenwerking wil hij overigens ook niet smoren.

Moes is de opvolger van NSC-minister Eppo Bruins, die 22 augustus opstapte in het kielzog van NSC-minister Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken). Veldkamp kreeg naar eigen zeggen te weinig steun voor aanvullende maatregelen tegen Israël.