Coschappers Pranet en Juulia in Kenia: ‘Wat ons het meest raakt, is de toewijding van de artsen aan vrouwen met genitale fistels’

Geneeskundestudenten Pranet en Juulia zijn deze zomer in Kenia. Daar geven ze voorlichting over genitale verminking, menstruatie en anticonceptie en lopen ze mee in het plaatselijke ziekenhuis voor hun coschap. Voor EM houden ze een dagboek bij.

Dag 13 – Bezoek aan het Kapenguria Hospital en Terry’s huis

Onze coschapbegeleider Paul Mertens heeft een belangrijke rol gespeeld in de oprichting van het Kapenguria Hospital. Van Michael Lotekori, een arts die in november naar het Erasmus MC komt, krijgen we vandaag een rondleiding.

De verschillen tussen het Kapenguria Hospital en de Nederlandse ziekenhuizen die wij kennen zijn groot. Dit ziekenhuis heeft meerdere poliklinieken en afdelingen. Bij binnenkomst kunnen patiënten eventueel een zorgverzekering afsluiten en vervolgens in de volle wachtkamer plaatsnemen om zich aan te melden. Spoedpatiënten worden daar getrieerd en soms direct doorverwezen naar een specialist, zonder eerst een spoedeisende-hulparts te zien.

Tijdens onze rondgang zien we een patiënt die een gevangene blijkt te zijn. Hij ligt in een bed midden in de gemeenschappelijke zaal en ondergaat een schildklieroperatie wegens een ontsteking. Hij wordt bewaakt door vijf militairen; rondom zijn bed staan er drie met geweren, één bewaken de buitendeur en één staat buiten bij de uitgang.

Na ons ziekenhuisbezoek worden we gastvrij ontvangen bij onze begeleider Terry Chepyatich en haar man James Kietch. Terry heeft onze favoriete gerechten klaargemaakt: chapati, minji, kool, aardappel en pompoen.

James is gepassioneerd door muziek. Grappend vertelt hij dat hij droomt van een carrière als dj. Hij heeft zelfs al een artiestennaam: dj Skyd. Na het eten zet hij Jamaicaanse muziek op en zegt dat wij hem de volgende keer in Nederland op het podium zullen zien – mét vlechten. Ons verzoek om roze vlechten zou hij dan ook inwilligen.

Hoe ze elkaar hebben ontmoet? Toen de 26-jarige Terry bij een rivier stond, zag de 29-jarige James haar en zei: “You look good, baby.” Terry rende verstandig naar huis, waarna James haar volgde maar door haar ouders werd afgewezen. Hij heeft vijf jaar gewacht en na afronding van Terry’s opleiding kreeg hij alsnog toestemming om met haar te trouwen.

Dag 17 – Coschap bij het Gynocare Women’s and Fistula Hospital

Op onze eerste werkdag in het Gynocare Women’s and Fistula Hospital lopen we ’s ochtends mee tijdens de visite op de fistelafdeling. We zijn aanwezig bij de nacontrole van een 15-jarig meisje met een genitale fistel. Een fistel is een onnatuurlijk kanaal tussen twee lichaamsholten of tussen een lichaamsholte en de huid. Vaak ontstaat dit na een ontsteking in een lichaamsholte of klier.

Bij dit meisje weten we niet precies wat de oorzaak is van de fistel. De familie van het meisje bracht haar naar Gynocare, maar heeft sindsdien geen contact meer gezocht. Bij opname had ze incontinentie van urine en ontlasting, bloedarmoede en ondervoeding. Gelukkig zijn de laatste twee inmiddels verholpen. Na twee maanden behandeling en een operatie blijkt bij de controle met katheter ook geen lekkage meer. Het ziekenhuis probeert nu contact te leggen met haar familie zodat ze naar huis kan, anders gaat ze naar het rehabilitatiecentrum.

’s Avonds beleven we het spannendste moment van de dag. Pranet vangt een grote spin in onze kamer met een omgekeerde prullenbak (na een uitgebreide discussie over de juiste aanpak). Voordeel: Pranet kreeg gratis exposuretherapie. Nadeel: we hebben de komende vijf dagen geen prullenbak.

Dag 19 – Operatiedag bij het Gynocare Women’s and Fistula Hospital

“In Africa there is no rush”, zei een van de artsen deze week. Deze ochtend wordt duidelijk wat hij daar mee bedoelde. We zijn om negen uur in het ziekenhuis, maar pas om half twaalf start de eerste operatie.

Het gaat om een 23-jarige vrouw uit Sudan. Ze spreekt geen Swahili of Engels, waardoor communicatie een uitdaging is. Eerder werd ze na een fisteloperatie wakker zonder herinnering van wat er was gebeurd, waardoor ze in paniek haar blaaskatheter had uitgetrokken.

Dit keer staat ze opnieuw op de lijst voor een operatie vanwege aanhoudende incontinentie. Hoewel de arts vooraf alles uitlegt, zit de vrouw angstig rechtop op de operatietafel en wil ze eraf stappen zodra de anesthesioloog met de ruggenprik komt. Pas wanneer haar zus erbij mag, kalmeert ze en kan de ingreep doorgaan. De operatie verloopt zonder complicaties. Naar verwachting zal ze nu nog alleen lichte incontinentie houden, die met bekkenbodemoefeningen kan verbeteren.

Spinnen-update: de housekeeping heeft onze spin weggehaald.

Dag 23 – Laatste coschapdag

We nemen afscheid van de artsen en het personeel van het ziekenhuis. Tijdens onze week bij Gynocare hebben we geleerd hoe de gezondheidszorg in Kenia werkt en hoe een kleinschalig ziekenhuis met beperkte middelen toch kwalitatieve zorg kan bieden. Wat ons het meest raakt, is de toewijding van de artsen aan vrouwen met genitale fistels, die soms al jarenlang klachten hebben en door hun omgeving worden buitengesloten.

De casus van het 15-jarige meisje maakte veel indruk op ons. Gelukkig is haar familie uiteindelijk bereid haar weer op te vangen, wat een hoopvolle wending geeft aan haar toekomst. Daarnaast hebben we geleerd hoe belangrijk aanvullende begeleiding is na de medische behandeling. Dit benadrukt de brede impact die goede nazorg kan hebben op herstel en reintegratie in de samenleving.

Dag 24 – Reizen

In Nairobi brengen we een bezoek aan de City Market, een mini-versie van de beroemde Masai-markten. Hier kun je handgemaakte producten kopen, zoals sieraden en houtsnijwerk. Nu ons werk erop zit, is het tijd om wat van Kenia te ontdekken.

De volgende dag haalt onze gids Steve ons op voor de tocht naar Masai Mara en Amboseli, twee nationale parken waar we op safari gaan. Onderweg lachen we veel en genieten we van het uitzicht over de Great Rift Valley en de stad Narok. In het park staan we op de stoelen van de auto om beter te kijken naar de dieren die Steve al van verre heeft gespot. Met het lied Poesje mauw proberen we een cheeta te roepen, en tot onze verrassing zien we hem later echt rennen.

Op zoek naar leeuwen stuiten we op een auto die al twintig minuten midden in de savanne vaststaat. De oorzaak: twee leeuwinnen die in de schaduw van de auto lagen te slapen, één naast en één onder de auto. Niets kon ze storen: het gebrom van de motor, geschreeuw of getrappel had geen effect. Pas wanneer een van de safari-passagiers op de autodeur klopt, komen de leeuwinnen geïrriteerd onder de auto vandaan, dat is het moment waarop wij onze foto’s kunnen maken.