Kamervoorzitter Khadija Arib sprak hem net als alle andere vertrekkende Kamerleden toe. Ze benoemde zijn rol als ‘befaamd’ woordvoerder koninkrijksrelaties, zijn boeken over politiek en filosofie en tot slot zijn inzet voor het Huis van Klokkenluiders en het bindend correctief referendum. “Onverwachter was het debat met premier Rutte tijdens de behandeling van de begroting Algemene Zaken. Dat was een van de mooiste debatten die ik ooit heb voorgezeten. U wist de premier, die weleens gezegd heeft dat je voor een visie naar de oogarts moest, toch een visie te ontlokken.” Ze gaf bij de aankondiging van zijn toespraak toe niet goed te weten wat zijn leerstoel Erasmiaanse waarden betekent, ‘dat houdt in… het klinkt interessant maar dat horen we straks!’.

Portret van Erasmus

In zijn toespraak bestudeerde Van Raak het klassieke portret van Erasmus, die in zijn tijd als Kamerlid op zijn werkkamer hing. ‘Dit is een lelijke reproductie, die twee kwartjes gekost heeft op de rommelmarkt van een gereformeerde kerk. Die kerk wist hem denk ik niet helemaal op waarde te schatten destijds. Je ziet een wijze man, helemaal in controle, het gelaat afgewend, alleen die muts is al teken van wijsheid. Dit is allemaal het gevolg van beeldvorming. Het is heel knap dat hij erin geslaagd is dit beeld neer te zetten. Want als je goed kijkt, zie je pretoogjes, een glimlach. Van binnen glimlacht hij om het beeld dat hij van zichzelf heeft geschetst. Hij lacht om zijn eigen beeldvorming. Als ik ’s ochtends mijn werkkamer binnenkwam, keek ik altijd even naar die glimlach van Erasmus, ter relativering.”

De boodschap volgens Van Raak: “De beelden die van je als Kamerlid worden gemaakt moet je niet al te serieus nemen. Voor mij is dat een wijze les, namelijk dat je de persoon en het ambt van Kamerlid niet moet verwarren. Als je dat vermengt, kan het slecht met je aflopen. Natuurlijk moet je scoren, jezelf groter maken, zichtbaar zijn. Maar zeker de vertrekkers vandaag beseffen: we zijn slechts passanten. We bezetten die stoel voor een bepaalde periode. Het ambt blijft, wij hadden het te leen. En dat ambt moet ongeschonden worden voortgezet.”

Terug naar de EUR

Van Raak is ook alumnus van de Erasmus Universiteit: hij studeerde in 1996 af op Maatschappijgeschiedenis en Wijsbegeerte. In 2000 promoveerde hij aan de UvA een onderzoek naar het conservatisme in Nederland. Als politicus schreef hij verschillende boeken op het snijvlak van politiek en filosofie.

Nu wordt Van Raak hoogleraar in de ‘Erasmiaanse waarden’ aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Met deze aanstelling keert hij terug bij de faculteit waar hij ooit studeerde. Binnen ESPhil gaat hij zich bezighouden met actuele vragen rondom de academische vrijheid, de integriteit van het onderzoek en het maatschappelijke vertrouwen in de wetenschap.