Psychologen bezorgd over imago door fraude

De vakgroep Psychologie is niet blij met de affaire rond sociaal-psycholoog Diederik Stapel van de Universiteit van Tilburg. Vorige week werd hij ontslagen omdat hij gefraudeerd zou hebben met onderzoeksresultaten. “Wij zijn er bezorgd en kwaad over”, reageert onderzoeksdirecteur Rolf Zwaan.

In oktober moet een onderzoekscommissie de omvang van de fraude in kaart hebben gebracht. Stapel kwam recent in het nieuws door onderzoek naar de moraliteit van vleeseters: vleeseters zouden asocialer dan vegetariërs zijn. Onderzoeksfinancier NWO, die in het verleden miljoenen aan de hoogleraar gaf, wil nog niet op de kwestie ingaan.

Reputatieschade

Onderzoeksdirecteur Rolf Zwaan, zelf hoogleraar biologische en cognitieve psychologie denkt dat de negatieve gevolgen van de fraude verstrekkend kunnen zijn: “Niet alleen voor de studenten, aio’s en medewerkers van Stapel, ook voor de reputatie van psychologie en sociale wetenschappen in Nederland en de rest van de wereld.”

Zover Zwaan weet hebben wetenschappers van de Rotterdamse Faculteit der Sociale Wetenschappen nooit met Diederik Stapel samengewerkt. Op de EUR bestaat de specialisatie sociale psychologie niet. Voor zover Zwaan na kan gaan is dergelijke vervalsing van onderzoeksresultaten nog niet bij psychologen van de EUR voorgekomen. Hij weet dat dit soort gevallen af en toe in het vakgebied opduiken. Dit was wel een heel bijzonder geval, want zegt Zwaan, normaal gesproken verzamelen aio’s of studenten informatie, niet de hoogleraar zelf.

Onderzoeksdirecteur Rolf Zwaan van Psychologie.

Meer controle

Zwaan erkent dat dit soort zaken niet te voorkomen zijn. “Je moet onderzoekers kunnen vertrouwen.” Maar, denkt hij ook, wellicht zou er meer controle moeten komen, bijvoorbeeld door onderzoeksdata op een server te zetten zodat anderen die ook kunnen zien. Hij sluit niet uit dat daartoe besloten wordt, maar wil even het onderzoek naar deze kwestie afwachten.

De onderzoeksdirecteur denkt dat het percentage van wetenschappers dat fraudeert heel klein is. Maar als het gebeurt zou het denkt hij door de prestatiedruk kunnen komen. “De eis om te publiceren en op sommige universiteiten om je in het maatschappelijke debat in de media te mengen kan een zware druk zijn. Maar in het geval van deze hoogleraar kan het ook met zijn persoonlijkheid te maken hebben.” TL