{"id":10683,"date":"2012-09-28T11:05:26","date_gmt":"2012-09-28T11:05:26","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress72\/?page_id=11649"},"modified":"2025-12-19T11:22:33","modified_gmt":"2025-12-19T10:22:33","slug":"mei-2009","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erasmusmagazine.nl\/en\/2012\/09\/28\/mei-2009\/","title":{"rendered":"Mei 2009"},"content":{"rendered":"

Verhelderen?<\/h2>\n

8 mei \u201909<\/p>\n

Links: Lucifer door Gustave Dor\u00e9<\/p>\n

Van een heel goede filosofiedocent leerde ik \u2018ns dat de academische wijsbegeerte niets te maken heeft met \u2018de zin van het leven\u2019. Zoals elke andere wetenschap moet de filosofie de wereld verhelderen. Maar doet de Rotterdamse filosofie dat eigenlijk wel?<\/p>\n

Iets preciezer zei deze filosofieprofessor: \u201cFilosofie is het verhelderen van concepten.\u201d Ik vond dat toen een wat karige, bijna nihilistische definitie van de filosofie. Het kritisch verhelderen van onze idee\u00ebn, theorie\u00ebn en visies is onontbeerlijk, maar is dat niet louter de eerste stap? Kan de filosoof, als een geestelijk ingenieur, niet bouwen aan andere, nieuwe concepten die de wereld verbeteren?<\/p>\n

Maar de afgelopen week werd me duidelijk dat het verhelderen en het begrijpelijk maken van concepten al moeilijk genoeg is. Het is misschien zelfs nog erger gesteld. Ik heb zelfs het idee dat er hier aan de Rotterdamse universiteit wat filosofen rondlopen die juist het tegenovergestelde proberen te doen: de wereld verduisteren.<\/p>\n

Voorbeeldje. De rechtsfilosoof Wibren van der Burg hield kort geleden zijn redevoering, getiteld \u2018het ideaal van de neutrale staat\u2019. Om een antwoord te geven op de vraag of Wilders de Koran fascistisch mag noemen, kwam hij met het concept \u2018neutraliteit\u2019 op de proppen. Die neutraliteit kent drie vormen: exclusieve, inclusieve en compenserende neutraliteit.<\/p>\n

Om maar te zeggen dat het begrip neutraal kan inhouden dat de inwoners van een staat een bepaalde neutraliteit exclusief wordt opgelegd (niemand mag religie beleven in publieke sfeer) maar dat neutraliteit in zijn \u2018inclusieve\u2019 vorm kan betekenen: iedereen mag religie beleven in de publieke sfeer op de eigen manier.<\/p>\n

Maar wat ik mij gewoon afvraag: waarom zo een moeilijk en bovendien problematische term op iets plakken wat eigenlijk al heel simpel is uit te leggen in alledaags idioom. Want het verplicht je vervolgens ook om vraagtekens te zetten bij het begrip \u2018neutraliteit\u2019. Dan blijkt dat begrip al snel zelf zeer problematisch (neutraliteit bestaat net zo min als objectiviteit), en zo zit je weer met niets meer dan een verduisterende, vage term.<\/p>\n

Ik lees ook nog steeds in het boek Radical Reform <\/i>van Tariq Ramadan. Op zo ongeveer elke bladzijde lees ik hoe moeilijk het wel niet moet zijn om de islam te begrijpen en te bestuderen. Het debat moet dus \u2018deep\u2019 en \u2018holistic\u2019 zijn volgens de professor. Maar een voorstel van hoe dit debat dan gevoerd moet worden heb ik na 229 pagina\u2019s nog steeds niet ontdekt.<\/p>\n

Trouwens, de wetenschap moet niet praten over \u2018moeten\u2019. Dat is ethiek. De wetenschap doet misschien een uitspraak over \u2018wat mogelijk is\u2019 maar liever nog gewoon streng hoe de wereld \u2018in elkaar zit\u2019. En daarmee basta.<\/p>\n

Ramadan schrijft niettemin gewoon dat de moskee in bepaalde landen veel meer ruimte moet geven aan vrouwen, want dat is beter dan vrouwen thuis te laten bidden. En bijvoorbeeld dat kunst ook weer een beetje positief moet zijn, met islamitische waarden erin, in plaats van die Westerse kunst vol doemgedachten. Maar dit heeft niets met het verhelderen van concepten te maken. Dit is vanuit wetenschappelijk oogpunt ethisch gezever en bovendien een ontstellend bejaard kunsthistorisch standpunt.<\/p>\n

PS: Verhelderen van concepten is het tegenover elkaar zetten van begrippen, het uitpluizen van hun inhoud, de problematische aspecten aanwijzen en laten zien waar de snijpunten liggen van de verschillende idee\u00ebn, visies en denkgewoonten: waar sluit het ene het andere uit en waar vinden idee\u00ebn elkaar? <\/p>\n

<\/div>\n

Grote bek<\/h2>\n

28 mei \u201909<\/p>\n

Een treffen voor het L-gebouw. Een viertal jongemannen wordt gevraagd om hun mening over de Europese politiek. \u201cZakenmannen hebben geen mening over politiek.\u201d<\/p>\n

Het is afgelopen mei veertig jaar geleden dat de studenten revolteerden tegen de ondemocratische universiteitsbesturen, van archa\u00efsche professoren die elkaar de bal toespeelden.<\/p>\n

De studenten in Tilburg, Nijmegen en Amsterdam eisten in die jaren glasnost en perestrojka op de universiteit. In veel universiteitsbladen kwam, anno nu, de vraag terug: wat is er op de universiteit en bij onze jeugd nog over van dat idealistische verlangen naar een rechtvaardigere wereld?<\/p>\n

De denkers in den lande zijn cynisch gesteld. Een essayist als Cyrille Offermans zag in \u201968-\u201969 een allerlaatst restje creatieve opstandigheid, dat al snel werd opgeslokt door een nieuw-zakelijke houding van hebberig neoliberalisme.<\/p>\n

De filosoof Ren\u00e9 Boomkens tegenover universitair verslaggever Frans Godfroy: \u201cIk zie een enorm conformisme.\u201d De historicus James Kennedey tegenover dezelfde verslaggever: de universiteit van tegenwoordig is zelfs \u2018uiterst niet-democratisch.\u2019<\/p>\n

En hoe is het gesteld met de tegendraadsheid van de Rotterdamse studenten? Zojuist loop ik de Mensa uit en door de draaideur van het L-gebouw. Daar staat een jongeman die de studenten vraagt naar hun mening over de Europese politiek. Een stuk of vier studenten \u2013 allemaal man, blank, iets te lang haar, strak in het pak- paraderen naast me. Ze horen het: \u201cMag ik jullie iets vragen over de Europese politiek?\u201d<\/p>\n

De eerste student van de groep: \u201cGeen commentaar!\u201d De tweede: \u201cZakenmannen hebben geen mening over politiek.\u201d De derde, al even brallerig: \u201cWij hebben daar een lobby voor.\u201d<\/p>\n

Hoe ingebakken in het systeem kan je al zijn op die leeftijd! Indachtig zoals Harry Mulisch eens gezegd heeft over het gebruik van ironie door Gerard Reve: \u201cDe corpsstudent speelt net zo lang de man met de grote bek, tot hij het is.\u201d<\/p>\n

Nu vind ik een grote bek op zich niet slecht. Alle groten, van zakenmensen tot popmuzikanten, van politici tot schrijvers, inclusief Mulisch, hebben wel iets van een grote bek gehad. Maar wel een bek die vitalistisch, humoristisch en origineel was, die ingesleten standpunten omver wierp en concepten articuleerde voor een betere, gedroomde toekomst.<\/p>\n

Maar de bek die deze studenten opzetten, is niet studentikoos. Het is een stem van de oude, gecorrumpeerde machthebbers. \u201cGeen commentaar.\u201d<\/p>\n

Het is de bralstem die, \u00e0 la Berlusconi, Bush en Poetin, oud corporatisme predikt. Een stem die behoort tot een oudbakken politiek van onhoudbaar kapitalisme, vergezeld van een gevaarlijk politiek-maatschappelijk nihilisme, met een modern Armani-pakje eromheen dat die cynische leegheid moet verhullen. <\/p>\n

<\/div>\n\n\t
\n\t\t
\n\n\t\t\t\n\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Latest news<\/h2>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t